Ornitologia terapeutyczna w depresji z dominacją ruminacji i procesów samoreferencji w epoce cyfrowej – kliniczna hipoteza mechanizmu działania - Murawiec, Sławomir; Tryjanowski, Piotr (Psychiatria Spersonalizowana / Personalized Psychiatry, 2026)
Depresja jest heterogeniczną grupą stanów o odmiennych mechanizmach patofizjologicznych. W części przypadków dominują ruminacje i przetwarzanie samoreferencyjne związane z zaburzoną równowagą między siecią trybu domyślnego a sieciami kontroli poznawczej i istotności. Objawy mogą być podtrzymywane przez współczesne czynniki psychospołeczne, takie jak przeciążenie informacyjne, porównania społeczne i zaburzenia snu. Celem pracy jest przedstawienie klinicznej hipotezy działania ornitologii terapeutycznej jako interwencji uzupełniającej w depresji z dominacją ruminacji. Ornitologia terapeutyczna rozumiana jest jako ustrukturyzowana obserwacja ptaków w środowisku naturalnym, wymagająca selekcji bodźców, koncentracji i elastycznego przełączania uwagi, a więc zadaniowego angażowania percepcji. Proponowany mechanizm polega na ograniczeniu przetwarzania samoreferencyjnego i wzmocnieniu procesów percepcyjno-zadaniowych, co może redukować ruminacje i poprawiać regulację emocji. Interwencja ma charakter komplementarny wobec standardowego leczenia. Praca jest koncepcyjna i wskazuje potrzebę badań weryfikujących mechanizm oraz identyfikujących pacjentów odnoszących największą korzyść.