Wpływ HTZ na choroby układu sercowo-naczyniowego – przegląd piśmiennictwa - Surkont, Grzegorz; Wlazłowski, Ryszard; Wlaźlak, Edyta; Suzin, Jacek (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2006)
W artykule autorzy omawiają wpływ HTZ (hormonalnej terapii zastępczej) i ETZ (estrogenowej terapii zastępczej) na częstość występowania chorób układu sercowo-naczyniowego. Brak zgodności pomiędzy wnioskami wynikającymi z analizy wyników badań obserwacyjnych oraz prospektywnych, klinicznych (ERA, HERS, WHI) może być spowodowany różnicami w populacjach kobiet objętych analizą w poszczególnych badaniach. Jest prawdopodobne, że podstawowymi czynnikami mającymi wpływ na końcowy efekt zastosowanego leczenia są: odstęp od ostatniej miesiączki w życiu (menopauzy) oraz zaawansowanie miażdżycy. Pomiędzy dawkami, drogami podania oraz rodzajami hormonów mogą również występować istotne różnice kliniczne. Wyniki badań laboratoryjnych wskazują, że terapia przezskórna daje lepsze efekty w zakresie chorób układu sercowo-naczyniowego (ChUK) w porównaniu z leczeniem doustnym. Te fakty wymagają potwierdzenia w prospektywnych, randomizowanych badaniach klinicznych. Wobec niejasnej sytuacji w zakresie wpływu HTZ i ETZ na ChUK, podczas podejmowania indywidualnych decyzji terapeutycznych, należy brać pod uwagę potencjalne korzyści i zagrożenia, które mogą wynikać z momentu rozpoczynania terapii, różnych dróg podania, dawek oraz rodzajów hormonów. Wczesne rozpoczęcie terapii może wpływać korzystnie na zmniejszenie częstości występowania chorób układu sercowo-naczyniowego. Natomiast pierwsze podanie hormonów wiele lat po menopauzie może być obarczone zwiększonym ryzykiem powikłań. Pomimo iż nie dysponujemy ewidentnymi klinicznymi dowodami potwierdzającymi większe bezpieczeństwo form przezskórnych, należy je traktować jako pierwszego rzutu u wszystkich kobiet ze wskazaniami do HTZ i ETZ.