Artykuł oryginalnyRetrospektywna analiza występowania działań niepożądanych azatiopryny u pacjentów z autoimmunologicznymi chorobami skóry - Jankowski, Maciej; Grubska-Suchanek, Elżbieta; Ruszczyńska, Małgorzata; Roszkiewicz, Jadwiga; Szczepańska-Konkel, Mirosława (Advances in Dermatology and Allergology/Postępy Dermatologii i Alergologii, 2006)
Azatiopryna (AZA) jest immunosupresyjnym prolekiem, charakteryzującym się wysoką międzyosobniczą zmiennością w biodostępności i metabolizmie. Jest stosowana w autoimmunologicznych chorobach skóry jako lek pierwszego rzutu, lub jako lek wspomagający. W wątrobie AZA ulega rozpadowi do 6-merkaptopuryny, która pozawątrobowo jest metabolizowana do cytotoksycznych nukleotydów – pochodnych 6-tioguaniny. Nukleotydy te po wbudowaniu do DNA hamują dalszy proces replikacji DNA, prowadząc do zahamowania proliferacji m.in. komórek układu immunologicznego i osłabienia odpowiedzi immunologicznej. Jednocześnie zmniejszają liczbę podziałów komórek szpiku kostnego, a to może prowadzić do zagrażającej życiu mielosupresji. Ze względu na skuteczność terapeutyczną AZA, ale również na potencjalną toksyczność jej stosowanie jest nadal przedmiotem dyskusji. Celem obecnej pracy było scharakteryzowanie działań niepożądanych azatiopryny, występujących podczas leczenia pacjentów z autoimmunologicznymi chorobami skóry. Na podstawie oceny historii chorób pacjentów leczonych AZA dokonano ich retrospektywnej analizy. Z 294 pacjentów 151 leczono AZA w dawkach 50–200 mg/dobę. Działania niepożądane odnotowano u 12,6% pacjentów. Większość działań niepożądanych wystąpiła u pacjentów w wieku 20–29 lat oraz będących w trakcie pierwszych 6 mies. terapii. U 7 pacjentów odnotowano mielosupresję, zaś u 5 uszkodzenie wątroby. Zaburzenia z strony przewodu pokarmowego wystąpiły u 6 pacjentów. W jednym przypadku rozpoznano ostre zapalenie trzustki. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji uważamy, że w celu ograniczenia skutków działań niepożądanych AZA należy prowadzić wczesną diagnostykę laboratoryjną opartą przynajmniej na morfologii krwi obwodowej i parametrach funkcji wątroby.