Zastosowanie biochemicznych markerów nowotworowych w diagnostyce i monitorowaniu czerniaka - Leporowska, Ewa; Kaczmarek, Aldona; Lamperska, Katarzyna; Mackiewicz, Andrzej (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2006)
Badania laboratoryjne, a w szczególności oznaczenia krążących markerów nowotworowych mogą dostarczać dodatkowych informacji, przydatnych w diagnostyce onkologicznej. Rolę markera może pełnić każda substancja biologiczna, która jest produkowana przez zmienioną nowotworowo komórkę bądź syntetyzowana i uwalniana do krwiobiegu przez prawidłowe komórki w wyniku odpowiedzi na toczący się proces nowotworowy. Czerniak jest nowotworem bardzo aktywnym metabolicznie, który produkuje i uwalnia do krążenia szereg substancji o charakterze białek, enzymów i cytokin. Wiele z nich zostało zidentyfikowanych i wykorzystanych w diagnostyce laboratoryjnej. Wśród antygenów związanych z czerniakiem najczęściej stosowanych w monitorowaniu chorych i wykrywaniu progresji choroby znajdują się białko S100, MIA, TA90. Nasilenie syntezy melaniny towarzyszące rozwojowi czerniaka powoduje wzrost stężenia jej prekursorów 5-SCD i pochodnych indolu we krwi i zwiększone wydalanie z moczem. Coraz większe zainteresowanie skupia się na wykorzystaniu oznaczeń cytokin i cząsteczek adhezyjnych w celu wyjaśnienia wzajemnego oddziaływania między nowotworem a układem immunologicznym gospodarza. Zaobserwowano także udział czynników angiogennych w procesie progresji czerniaka. Rutynowe badania laboratoryjne, takie jak LDH czy CRP, stanowią również źródło informacji dotyczących przebiegu choroby. Obecnie prowadzi się wiele badań w poszukiwaniu najbardziej niezawodnego markera nowotworowego czerniaka. Jednakże czułość i swoistość diagnostyczna tych związków jest zbyt niska, by można je było stosować w celu wykrycia zmiany nowotworowej. Użyteczność dostępnych obecnie markerów ogranicza się do monitorowania przebiegu choroby i skuteczności leczenia, wykrycia wznowy bądź przerzutów.