Przydatność markerów obrotu kostnego w rozpoznaniu i monitorowaniu przebiegu leczenia przerzutów nowotworowych do kości - Litwiniuk, Maria; Kopczyński, Zygmunt (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Kości są częstym miejscem występowania przerzutów nowotworów złośliwych, szczególnie raka piersi i prostaty. Chociaż nie jest to zjawisko rzadkie, diagnostyka przerzutów do kości może sprawiać duże trudności. Podstawowe badania diagnostyczne to badanie radiologiczne i scyntygrafia. Scyntygrafia jest badaniem prostym, pozwala na zbadanie całego kośćca i cechuje się dużą czułością, nie jest jednak badaniem specyficznym. Ponadto zwiększony wychwyt znacznika może świadczyć o aktywnych przerzutach, ale może też być związany ze wzmożonymi procesami naprawczymi u pacjentów odpowiadających na leczenie. Klasyczne badanie radiologiczne jest bardziej specyficzne przy znacznie mniejszej czułości. Potrzebne są więc inne badania, mogące pomóc w przypadku wątpliwości. W pewnych sytuacjach taką rolę spełniają markery nowotworowe. U pacjentów bez zmian poza układem kostnym, z dodatnim wynikiem scyntygrafii niepotwierdzonym badaniem radiologicznym, podwyższony poziom CA 15.3 w raku piersi czy PSA w raku prostaty może świadczyć o rozsiewie procesu nowotworowego i pośrednio o przerzutach do kości. Inne dotychczas stosowane badania laboratoryjne były mało przydatne. W ostatnich latach duże zainteresowanie i nadzieje wzbudziły nowe markery obrotu metabolicznego kości, które są bardziej czułe i bardziej specyficzne niż stosowane dotychczas. Mogą ułatwić wczesne rozpoznanie przerzutów do kości. Nie ma jednak swoistych markerów pozwalających jednoznacznie rozpoznać przerzuty. Jedynym wyjątkiem jest prawdopodobnie kostna forma fosfatazy zasadowej u pacjentów z przerzutami raka prostaty. Oznaczanie markerów obrotu kostnego może być przydatne w monitorowaniu przebiegu leczenia, szczególnie wtedy, gdy przerzuty są ograniczone do kości. Markery resorpcji korelują z przebiegiem leczenia bifosfonianami. Potrzebne są jednak dalsze badania, by dokładniej określić ich znaczenie w onkologii i dlatego nie zaleca się stosowania nowych markerów obrotu kostnego w codziennej praktyce klinicznej.