Zespół wyniszczenia nowotworowego – etiopatogeneza w świetle aktualnej wiedzy - Lizak, Adam; Kałmuk, Andrzej; Huras, Barbara; Prudło, Izabela (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Zespół wyniszczenia jest częstym powikłaniem występującym u pacjentów z chorobą nowotworową. Prawie 45 proc. pacjentów hospitalizowanych z powodu choroby nowotworowej zgłasza utratę masy ciała o więcej niż 10 proc. w porównaniu do wyjściowej, a 25 proc. pacjentów o ponad 20 proc. Główny objaw zespołu wyniszczenia u chorych na nowotwory złośliwe, jakim jest ubytek masy ciała, jest konsekwencją systemowego i miejscowego wpływu nowotworu. W przebiegu zespołu wyniszczenia dochodzi do zmian w dowozie pożywienia, zmiany zapotrzebowania oraz prawidłowego zużycia substratów energetycznych i budulcowych. Dynamika rozwoju zespołu wyniszczenia nowotworowego jest bardzo różna, zależy od rodzaju choroby nowotworowej, jej lokalizacji oraz zastosowanego leczenia onkologicznego. Zaburzenia metaboliczne i hormonalne, które stwierdza się w zespole wyniszczenia są analogiczne do stanu głodzenia i/lub zadziałania urazu na ustrój. Zastosowanie intensywnego żywienia parenteralnego jako jedynej metody leczenia kacheksji nie powoduje poprawy samopoczucia ani ustąpienia objawów wyniszczenia. Odżywianie parenteralne nie ma wpływu na czas przeżycia chorych. Aktualna wiedza na temat etiopatogenezy zespołu wyniszczenia nowotworowego udowadnia, że kluczową rolę w uruchomieniu kaskady zaburzeń metabolicznych odgrywają cytokiny, z główną cytokiną TNF (tumour necrosis factor) – czynnik martwicy guza. Bardzo istotną rolę odgrywają ponadto mediatory reakcji zapalnej oraz endogenne peptydy, które powstają w wyniku odpowiedzi ustroju na obecność guza. Znajomość patomechanizmu zespołu wyniszczenia oraz możliwości terapeutycznych pozwala na wdrożenie adekwatnego i interdyscyplinarnego leczenia zespołu wyniszczenia nowotworowego. Celem takiego postępowania jest zwiększenie szansy chorego na leczenie przyczynowe, a w fazie terminalnej choroby na poprawę jakości życia. Aktualna wiedza tłumaczy mechanizm zmian metabolicznych i hormonalnych, powstających w zespole wyniszczenia oraz wyjaśnia, dlaczego kacheksja rozwija się u pacjentów z niektórymi typami nowotworów.