Hedera helix – mechanizm działania potwierdzony badaniami biologicznymi i biofizycznymi na modelu komórkowym - Häberlein, Hanns (Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 2008)
Wyciągi uzyskiwane z liści Hedera helix (bluszczu pospolitego) są często stosowane w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych charakteryzujących się nadmiernym wydzielaniem lepkiego śluzu (tj. katarem) i kaszlem. Wyciągi te stosowano również pomocniczo w leczeniu zapalnych chorób oskrzeli. Wyciągi z liści bluszczu wykazują działanie spazmolityczne, zmniejszając skurcz mięśni gładkich, a także działanie rozszerzające oskrzela i antybakteryjne, co jest wynikiem obecności saponin triterpenowych. Głównymi saponinami są hederagenina, a-hederyna i hederakozyd C. Preinkubacja komórek A549 (z linii komórek nabłonka oddechowego typu II) z roztworem a-hederyny o stężeniu 1 µM przez 24 godz. hamowała internalizację receptorów b2-adrenergicznych (b2-AR) po stymulacji roztworem terbutaliny o stężeniu 1 µM i roztworem Alexa-NA (fluorescencyjnego agonisty b2-AR) o stężeniu 10 nM. Wykryto jedynie 31±4% zinternalizowanych receptorów w porównaniu z kontrolą dodatnią. Badanie to wykonano metodą laserowego skanowania komórek i oznaczenia ilościowego fluorescencji wewnątrzkomórkowej. Wynik ten został potwierdzony w obrazowaniu metodą mikroskopii fluorescencyjnej po immunocytochemicznej detekcji b2-AR na komórkach A549. Po inkubacji komórek A549 z roztworem Alexa-NA o stężeniu 5 nM, metodą fluorescencyjnej spektroskopii korelacyjnej (FCS) stwierdzono istnienie dwóch różnych stałych czasu dyfuzji kompleksów b2-AR-Alexa-NA. Na podstawie oceny krzywej autokorelacji obliczono, że w przypadku nieaktywnych kompleksów receptor-ligand z utrudnioną ruchomością (zlokalizowanych np. w dołkach okrytych lub we wczesnych endosomach) średnia stała czasu dyfuzji tbound2 jest powolna i wynosi 95,2±21,8 ms (n=20), a w przypadku aktywnych kompleksów receptor-ligand ze swobodną ruchomością boczną średnia stała czasu dyfuzji tbound1 jest szybsza i wynosi 3,3±0,6 ms (n=20). Wolny roztwór Alexa-NA wykazywał stałą tfree na poziomie 45,0±0,4 µs (n=20). Rozkład stałych czasu dyfuzji w eksperymentach kontrolnych przedstawiał się następująco: 46±4% (n=20) tfree, 30±3% (n=20) tbound1 i 24±3% (n=20) tbound2. W przypadku komórek A549 poddanych wstępnie działaniu roztworu b-hederyny o stężeniu 1 µM przez 24 godz. stwierdzono zmiany tego rozkładu, z wartościami 37±3% (n=6) stałej tfree, 52±5% (n=6) stałej tbound1 i 11±2% (n=6) stałej tbound2. Na podstawie zwiększenia liczby czynnych kompleksów receptor-ligand ze stałą tbound1 i zmniejszenia liczby nieczynnych kompleksów receptor-ligand ze stałą tbound2 można wywnioskować, że liczba aktywowanych b2-AR w komórkach potraktowanych b-hederyną utrzymuje się na wysokim poziomie nawet w warunkach stymulacji. Tezę tę potwierdzono metodą oznaczenia stężenia wewnątrzkomórkowego cAMP w komórkach HASM (mięśni gładkich ludzkich dróg oddechowych), na które zadziałano wstępnie b-hederyną, po stymulacji terbutaliną/forskoliną. Stężenie to zwiększyło się o ok. 30% w porównaniu z komórkami kontrolnymi. W przypadku komórek nabłonka oddechowego typu II zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP mogło spowodować zwiększone wydzielanie surfaktantu, co może stanowić wyjaśnienie sekretolitycznych właściwości wyciągów z bluszczu. Na tej podstawie można spodziewać się zarówno zmniejszenia wewnątrzkomórkowego stężenia Ca2+, jak i zwiększenia fosforylacji zależnej od Ca2+/kalmoduliny kinazy lekkich łańcuchów miozyny (MLCK) w komórkach mięśni gładkich oskrzeli, co może stanowić podłoże bronchospazmolitycznego działania wyciągów z liści bluszczu.