Paliatywna radioterapia przerzutów do kręgosłupa w przebiegu raka gruczołu krokowego i pęcherza moczowego - Karczewska, Aldona; Adamiak, Ewa; Stryczyńska, Grażyna; Bączyk, Maciej; Milecki, Piotr; Stachowski, Tomasz; Cieślikowski, Wojciech; Leppert, Wojciech; Kwias, Zbigniew (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Cel pracy: Ocena efektu przeciwbólowego radioterapii paliatywnej ( short-course ) w przerzutach do kręgosłupa u chorych na raka gruczołu krokowego i pęcherza moczowego. Materiał i metoda: Dokonano analizy dokumentacji medycznej 118 chorych, leczonych w okresie od 1997 do 2001 roku w Wielkopolskim Centrum Onkologii w Poznaniu z powodu przerzutów do kręgosłupa w przebiegu raka gruczołu krokowego i pęcherza moczowego. W badanej grupie rozpoznanie raka gruczołu krokowego stwierdzono u 106 chorych, a raka pęcherza moczowego u 10. Wszyscy chorzy przebyli leczenie napromienianiem przy stosowaniu dawki frakcyjnej 4 Gy do dawki całkowitej 20 Gy. Chorzy jednocześnie byli leczeni przeciwbólowo (niesteroidowe leki przeciwzapalne ± opioidy), a w czasie radioterapii stosowano dexamethason w dawce od 4 do 8 mg/dobę. Po zakończonej radioterapii włączano dodatkowo bifosfoniany, najczęściej we wlewie dożylnym (pamidroniat). Ocenę efektu przeciwbólowego radioterapii dokonano przede wszystkim w oparciu o 10-punktową skalę natężenia bólu (VAS). Dodatkowo w ocenie uwzględniono zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe. Uwzględniono również zmiany w stanie neurologicznym chorych. Efekt przeciwbólowy radioterapii został opisany łącznie jako: całkowity , średni oraz brak lub progresja . Wyniki: Średni czas przeżycia wszystkich analizowanych chorych od początku leczenia napromienianiem wynosił 6,5 mies. Ocena intensywności bólu wg skali VAS przed rozpoczęciem leczenia wynosiła średnio 7 punktów (od 4 do 10). Po zakończonej radioterapii odnotowano spadek dolegliwości bólowych o 3 punkty w skali VAS. W tym samym czasie zaobserwowano również zmniejszenie użycia leków przeciwbólowych o ok. 50 proc. w stosunku do dawki wyjściowej. Aktywność ruchowa chorych po radioterapii uległa poprawie z 3 do 2 punktów wg klasyfikacji ECOG. Powtórne napromienianie było niezbędne u 21 chorych z powodu miernego efektu pierwszego napromieniania. Łączny efekt przeciwbólowy (działanie radioterapii + zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe) został określony jako: 1. całkowity u 37/118 chorych, 2. średni u 66/118 chorych, 3. brak efektu lub progresja u 15/118 chorych. Jedynie u 5/118 chorych zaobserwowano progresję objawów, prowadzącą do porażenia rdzenia kręgowego. Nie odnotowano istotnych objawów ubocznych prowadzonej terapii. Wnioski: Radioterapia miejscowa wydaje się być niezwykle użyteczną metodą leczenia w grupie chorych z przerzutami do kręgosłupa, u których istnieje ryzyko rozwoju jednego z najcięższych powikłań, jakim jest porażenie. Metoda jest nieuciążliwa dla chorych w miernym stanie ogólnym.