Cytologiczne badania przesiewowe raka szyjki macicy u kobiet i ich znaczenie w okresie po menopauzie - Malarewicz, Andrzej (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2003)
Cytodiagnostyka nadal jest nieodzownym i pierwszoplanowym badaniem pomocniczym w ocenie stanu klinicznego prawidłowej i zmienionej patologicznie szyjki macicy. Czułość oceny cytologicznej znacznie zwiększyło wprowadzenie do cytodiagnostyki ginekologicznej formułowania wyników badań wg protokołu Bethesda, który zdecydowanie określa kategorie zmian komórkowych podejrzanych i upraszcza ocenę obrazu w niepodejrzanych. Prowadząc skrining cytologiczny raka szyjki macicy aktualnym jest ciągle pytanie, jak często i w jakim wieku kobiety powinny być objęte badaniami, oraz jaki należy wybrać sposób kontroli kobiet z prawidłowymi i nieprawidłowymi wynikami badań cytologicznych. Autor przedstawia różne poglądy na ten temat, zwracając szczególną uwagę na grupę kobiet w wieku po menopauzie. Autor zwraca uwagę na ogromną przydatność w diagnostyce zmian szyjki macicy, obok badań cytologicznych również badań kolposkopowych i testów hybrydyzacyjnych na DNA HPV. Wyraża przekonanie, że działanie kliniczne, w ramach którego lekarz ginekolog w każdym badanym przypadku nie tylko pobierałby rozmaz cytologiczny z szyjki macicy, ale wykonywałby równocześnie badanie kolposkopowe, jest koniecznym sposobem postępowania w rozpoznawaniu zmian szyjki macicy. To skojarzone badanie cytologiczno-kolposkopowe uzupełnione badaniami wirusologicznymi wydaje się być najwłaściwszą drogą zmierzającą do wytyczonego celu diagnostycznego