Uwarunkowania anatomiczne brzuszno-krzyżowej amputacji odbytnicy (ASAR) u pacjentów z dolnym rakiem odbytnicy - Bębenek, Marek (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2009)
Doświadczenia autora w leczeniu dolnych raków odbytnicy wskazują na możliwość istotnej poprawy wyników terapeutycznych w przypadku zastosowania brzuszno-krzyżowej amputacji odbytnicy (ASAR). Celem niniejszego krótkiego przeglądu piśmiennictwa jest prezentacja stosunków anatomicznych dolnego odcinka odbytnicy, ze szczególnym uwzględnieniem struktur kluczowych dla prawidłowego wykonania ASAR. Uwarunkowania anatomiczne, krytyczne dla powodzenia zabiegu ASAR, to: 1) ułożenie chorego w pozycji odwróconej, na brzuchu, z uniesioną miednicą, 2) usunięcie kości guzicznej, a jeśli to konieczne – także segmentów kości krzyżowej S4–S5, 3) staranna preparacja powięzi Waldeyera, 4) całkowite wycięcie więzadła odbytowo-guzicznego, dźwigaczy i zwieraczy odbytu oraz wszystkich tkanek przedziału poddźwigaczowego, które mogą odgrywać istotną rolę w powstawaniu izolowanej wznowy miejscowej, 5) właściwa identyfikacja i ochrona nerwów autonomicznych i ich splotów zlokalizowanych w sąsiedztwie mesorectum, 6) odpowiednie zaopatrzenie rany chirurgicznej. Wyniki terapeutyczne opisane we wcześniejszych publikacjach wskazują, że ASAR można z powodzeniem zastosować u pacjentów z dolnymi rakami odbytnicy, jako alternatywę do rutynowo wykonywanego w tym wskazaniu wycięcia brzuszno-kroczowego odbytnicy (APR).