Miejscowe leczenie chirurgiczne czerniaka - Witkowski, Wojciech (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Praca jest przeglądem aktualnej wiedzy na temat leczenia chirurgicznego ogniska pierwotnego czerniaka złośliwego. Omówiono logiczne i naukowe podstawy współcześnie preferowanych marginesów wycięcia czerniaka na tle danych z literatury oraz własnego doświadczenia klinicznego oraz techniki i zasady miejscowego, chirurgicznego postępowania z czerniakiem skóry. Przedstawiono poglądy na temat rekonstrukcji ubytku po pierwotnym wycięciu czerniaka. Operacyjne leczenie pierwotnego ogniska czerniaka polega na wycięciu (lub poszerzeniu wycięcia) guza z marginesem skóry i tkanki podskórnej w celu zmniejszenia ryzyka wznowy miejscowej. Dobór marginesu wycięcia jest związany z cechami histopatologicznymi guza, a zwłaszcza jego grubością. W ciągu ostatnich lat szerokie wycięcia zostały zredukowane, ponieważ wiele randomizowanych badań przeprowadzanych przez naukowe grupy czerniakowe potwierdziło pogląd kliniczny, że marginesy wycięcia mogą być – bez ryzyka dla miejscowego rozwoju choroby – zmniejszone. Ten pogląd nie jest do dziś wystarczająco udowodniony wynikami badań randomizowanych dla czerniaków o grubości nacieku >4 mm. Istnieje zgodność rekomendacji szerokości marginesu wycięć w stosunku do czerniaków in situ (pTIS) – powinien on wynosić 2–5 mm. Dla czerniaków o grubości 4 mm (pT4) powinny być usuwane z marginesem 2–3 cm; większość grup czerniakowych podaje optymalny margines 2 cm. Nie ma dowodów, aby wycięcie powięzi było korzystniejsze niż wycięcie ponad nią. Kiedy nie można ubytku po wycięciu zeszyć należy zastosować w kolejności: płat lub przeszczep, zależnie od wskazań.