Fotemustyna w paliatywnej chemioterapii przerzutowego czerniaka skóry i gałki ocznej – doświadczenia własne i wczesne wyniki leczenia - Szczylik, Cezary; Paprocka-Langiewicz, Joanna; Węgorzewski, Karol; Leśniewski-Kmak, Krzysztof; Langiewicz, Przemysław; Sarosiek, Tomasz (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Fotemustyna jest nowym lekiem z grupy pochodnych nitrozomocznika, zaliczanym do cytostatyków o działaniu alkilującym. Badania przedkliniczne wykazały aktywność przeciwnowotworową leku wobec wielu linii komórek nowotworowych, takich jak białaczki (P388, L 1210), czerniak (B16), rak płuca (Lewisa, LX-16, MX-1), okrężnicy (C38, Co26) i chłoniak histiocytarny (M5076). Charakterystyczne dla wszystkich pochodnych nitrozomocznika właściwości farmakokinetyczne, przede wszystkim dobra przenikalność przez barierę krew-mózg, otwierają pole do stosowania tego cytostatyku w pierwotnych i przerzutowych guzach mózgu. Potwierdzają to wyniki badań klinicznych; w których fotemustyna okazała się być najbardziej skuteczna w leczeniu glejaków oraz czerniaka skóry i gałki ocznej, zwłaszcza u pacjentów z przerzutami do oun. Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, była pierwszym ośrodkiem w Polsce, który zastosował na dużą skalę fotemustynę w leczeniu paliatywnym pacjentów z zaawansowanym czerniakiem. Od czerwca 2002 do końca września 2003 r. fotemustynę otrzymywało w sumie 21 pacjentów z tym rozpoznaniem, z czego 16 poddano dokładniejszej ocenie. Wśród nich było 4 pacjentów z czerniakiem gałki ocznej i 12 z przerzutowym czerniakiem skóry. Połowa chorych otrzymywała fotemustynę w monoterapii, pozostali w skojarzeniu z DTIC oraz interferonem alfa. U 6 pacjentów leczenie chemiczne było skojarzone z paliatywną radioterapią ośrodkowego układu nerwowego. Leczenie było generalnie dobrze tolerowane – przeważała toksyczność hematologiczna z trombocytopenią III–IV stopnia wg WHO, którą stwierdzono u 37,5 proc. pacjentów i neutropenią III–IV stopnia wg WHO u 43 proc. chorych. Poza tym obserwowano nudności i wymioty oraz przejściową elewację enzymów wątrobowych. Nie stwierdzono innych działań niepożądanych o nasileniu przekraczającym II stopień w skali WHO. Odsetek obiektywnych odpowiedzi wynosił 12,5 proc. (2 pacjentów) u kolejnych 3 chorych (19 proc.) stwierdzono stabilizacje choroby utrzymujące się powyżej 24 tyg. Średni czas przeżycia wynosił 26±8 tyg., zaś czas do progresji 20±7 tyg. W grupie pacjentów z przerzutami do oun średni czas przeżycia (29,86±16,48 tyg.) i czas do progresji (26,57±14,38) były dłuższe niż u pacjentów bez przerzutów mózgowych (odpowiednio 26,98±10,7 i 17,37±8,46 tyg.). Opisana różnica nie była jednak znamienna statystycznie. Wstępne wyniki z naszego ośrodka, podobnie jak doniesienia z innych ośrodków europejskich wskazują, że fotemustyna jest dobrze tolerowanym lekiem, o udokumentowanej skuteczności w paliatywnej chemioterapii zaawansowanego czerniaka skóry, zwłaszcza w przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego.