Wpływ określonych interwencji klinicznych na manifestację kliniczną celiakii - Szaflarska-Popławska, Anna; Krakowska, Anna (Gastroenterology Review/Przegląd Gastroenterologiczny, 2010)
Wstęp: Czas trwania karmienia naturalnego oraz wprowadzania glutenu do diety niemowląt są wymieniane wśród najważniejszych czynników dietetycznych wpływa-jących na rozwój celiakii (CD). Cel: Ocena wpływu czasu wprowadzenia glutenu do diety niemowląt i/lub czasu trwania karmienia naturalnego na przebieg kliniczny celiakii. Materiał i metody: Retrospektywną analizą objęto 130 losowo wybranych dzieci, w tym 87 dziewczynek i 43 chłopców, z celiakią rozpoznaną zgodnie z obecnie obowiązującymi kryteriami rozpoznania. Wyniki: Czas pojawienia się pierwszych objawów klinicznych oraz rozpoznania celiakii był istotnie statystycznie późniejszy w przypadku wprowadzenia glutenu do diety niemowląt po ukończeniu 6. mies. życia w porównaniu z wprowadzaniem glutenu do diety niemowląt przed ukończeniem 4. mies. życia. Czas wprowadzenia glutenu do diety niemowląt nie miał wpływu na stopień uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego. Klasyczną postać celiakii rozpoznawano istotnie statystycznie częściej u dzieci, u których gluten do diety wprowadzono przed 4. mies. życia, a nietypową postać celiakii – istotnie statystycznie częściej u dzieci, u których gluten wprowadzono do diety po 6. mies. życia (p < 0,05). Analiza statystyczna wykazała istotną statystycznie liniową zależność między czasem trwania karmienia naturalnego a czasem pojawienia się pierwszych objawów klinicznych (p < 0,01) i czasem rozpoznania choroby (p < 0,01). Bardziej zaawansowane zmiany w błonie śluzowej jelita cienkiego obserwowano w momencie rozpoznania celiakii u dzieci, które były karmione sztucznie od urodzenia w porównaniu z dziećmi karmionymi naturalnie (p < 0,05). Klasyczna postać celiakii była rozpoznawana istotnie statystycznie częściej (p < 0,05) u dzieci karmionych sztucznie od urodzenia i u dzieci karmionych naturalnie krócej niż 6 mies. niż u dzieci karmionych naturalnie dłużej niż 6 mies. U dzieci, u których gluten był wprowadzany do diety jeszcze w trakcie karmienia naturalnego, istotnie statystycznie później pojawiały się pierwsze objawy kliniczne (p < 0,01), celiakia była rozpoznawana później (p < 0,01) i częściej była diagnozowana nietypowa postać choroby (p < 0,01). Bardziej zaawansowane zmiany histopatologiczne w błonie śluzowej jelita cienkiego obserwowano u dzieci, które były karmione sztucznie w trakcie wprowadzania glutenu do diety (p < 0,01). Wnioski: Dłuższy czas karmienia naturalnego oraz późniejsze wprowadzanie glutenu do diety niemowląt, zwłaszcza w czasie karmienia naturalnego, znacząco opóźnia czas pojawiania się pierwszych objawów klinicznych, rozpoznania choroby oraz zwiększa prawdopodobieństwo rozpoznania nietypowej postaci celiakii. Karmienie sztuczne od urodzenia zwiększa ryzyko wystąpienia bardziej zaawansowanych zmian histopatologicznych w błonie śluzowej jelita cienkiego.