Badania kliniczne i doświadczalne w chorobach serca, płuc i naczyńGeometryczny czynnik ryzyka i zaburzenia przepływu w procesie miażdżycowym - Wasilewski, Jarosław; Kiljański, Tomasz; Głowacki, Jan (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2010)
Pomimo ogólnoustrojowego charakteru klasycznych czynników ryzyka rozmieszczenie blaszek miażdżycowych nie jest przypadkowe. Dobrze udokumentowany jest związek topografii zmian w odniesieniu do geometrii tętnic. W węzłach naczyniowych (podziały i odejścia gałęzi bocznych), a także na krzywiznach wewnętrznych tętnic profil przepływu przestaje być osiowo symetryczny lub pojawiają się odbiegające od przepływu Poieuselle’a, złożone przepływy wtórne (ang. disturbed flow). W warunkach przepływu pulsacyjnego odstępstwa od ruchu uwarstwionego dotyczą najczęściej krótkiej fazy w okresie wyrzutu lub nie dotyczą całej objętości strugi. W takim przypadku trudno określić, czy ruch spełnia już definicję przepływu turbulentnego, czy jest „tylko” zaburzony. Pojęcie przepływ zaburzony jest zatem szerokie i oznacza występowanie odstępstw od ruchu laminarnego przynajmniej w części fazy cyklu pracy serca lub w części strumienia. Termin ten obejmuje oderwanie warstwy przyściennej (separacja przepływu), którego konsekwencją jest formowanie się przepływów wtórnych i wstecznych, a także prądy boczne, przepływy wirowe i oscylacyjne lub inne nieustalone przepływy nielaminarne. W szerszym znaczeniu w pojęciu tym mieści się również osiowo niesymetryczny profil przepływu. W pracy omówiono znaczenie geometrii tętnic w formowaniu się przepływów zaburzonych oraz ich znaczenie w procesie miażdżycowym.