Postępowanie anestezjologiczne w krwotokach okołooperacyjnych u chorych z niewydolnością wątroby - Przesmycki, Krzysztof; Jaskowiak, Robert (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2010)
U osób z zaawansowaną chorobą wątroby ryzyko podczas operacji jest zwiększone i znacznie większe w operacjach nagłych niż planowanych. Śmiertelność okołooperacyjna zależy od stopnia uszkodzenia wątroby ocenianego wg klasyfikacji Childa, w której pacjentów dzieli się na trzy grupy – A, B i C, na podstawie pięciu łatwych do oceny parametrów: stężenia bilirubiny (A 3,0 mg/dl) i albumin (A > 3,5 g/dl, B 3,0–3,5 g/dl, C < 3,0 g/dl), nasilenia wodobrzusza (A – brak, B – łatwe do kontroli, C – trudne do kontroli) i encefalopatii (A – brak, B – średnio nasilona, C – postępująca), i stanu odżywienia (A – doskonały, B – dobry, C – zły). Pomocna może być dodatkowa ocena czasu protrombinowego. Śmiertelność dla klas A, B i C wynosi odpowiednio 10%, 31% i 76%. Klasyfikacja istotnie koreluje również z takimi powikłaniami, jak krwawienia, niewydolność nerek, rozejście się rany pooperacyjnej i sepsa. Główną przyczyną zgonu jest niewydolność wielonarządowa w sepsie. American Society of Anesthesiologists (ASA) w 1996 r. rekomendowało wartości krytyczne dla liczby płytek, czasu protrombinowego i stężenia fibrynogenu, które są wskazaniem do przetoczeń produktów krwi w masywnych transfuzjach i krwawieniach mikrokapilarnych: 1) przetoczenie masy płytkowej jest zwykle wskazane, jeżeli liczba płytek wynosi 1,5 normy, 3) przetoczenie krioprecypitatu jest wskazane, jeżeli stężenie fibrynogenu jest < 80–100 mg/dl. Przetoczenie krioprecypitatu rekomenduje się również w profilaktyce okołooperacyjnej u pacjentek niekrwawiących z deficytem fibrynogenu lub chorobą von Willebranda, ze skazą krwotoczną lub bez skazy. Przygotowanie przedoperacyjne polegające na korekcie zaburzeń związanych z zaawansowaną chorobą wątroby (optymalizacja odżywiania parenteralnego i doustnego z dodatkowymi dawkami witaminy B1, korekta zaburzeń krzepnięcia z podawaniem świeżo mrożonego osocza i/lub krioprecypitatu, zmniejszenie współwystępującej encefalopatii, zapobieganie sepsie poprzez profilaktyczną antybiotykoterapię, monitorowanie czynności nerek ze staranną korekcją zaburzeń elektrolitowych) może istotnie poprawić wyniki leczenia chirurgicznego.