Pooperacyjna (uzupełniająca, ratująca) radioterapia po radykalnej prostatektomii - Milecki, Piotr; Kwias, Zbigniew (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Radykalna prostatektomia (RP) należy do podstawowych metod leczenia raka gruczołu krokowego. Pomimo postępu w technice operacyjnej oraz zastosowania nowych metod diagnostycznych, nadal u części chorych nie udaje się uzyskać w ocenie mikroskopowej radykalności zabiegu operacyjnego, co zwiastuje wystąpienie objawów klinicznych nawrotu choroby i/lub przerzutów odległych. Kolejnym problemem terapeutycznym u chorych po RP jest wznowa biochemiczna bez objawów przerzutów odległych. Z tego też względu zastosowanie radioterapii po RP nabiera coraz większego znaczenia klinicznego. Ze względu na brak wyników klinicznych badań randomizowanych (w trakcie) oceniających przydatność radioterapii (RT), obecne zalecenia muszą być oparte na wynikach badań retrospektywnych. Leczenie napromienianiem po zabiegu operacyjnym może przyjąć charakter klasycznej „uzupełniającej RT”, stosowanej bezpośrednio po zabiegu u chorych ze stwierdzonymi niekorzystnymi czynnikami prognostycznymi (pT3, dodatni margines pooperacyjny, stopień złośliwości histologicznej określanej wg Gleasona >7, przedoperacyjny poziom PSA >25 ng/ml), ale bez stwierdzenia obecności nawrotu biochemicznego. Wyniki retrospektywnych analiz wskazują na to, że „uzupełniająca RT” odznacza się wysoką efektywnością miejscową. Niestety, wpływ efektu miejscowego w loży pooperacyjnej na wydłużenie przeżyć chorych pozostaje nadal niejasny. Odmienną strategią postępowania jest zastosowanie RT ratującej dopiero wówczas, gdy pojawiają się kliniczne objawy nawrotu, takie jak np. niepowodzenie biochemiczne i/lub naciek nowotworowy w loży pooperacyjnej. RT ratująca odznacza się jednak mniejszą efektywnością aniżeli uzupełniająca. Nadal pozostają kontrowersyjne takie zagadnienia, jak optymalny czas rozpoczęcia RT (natychmiast po zabiegu vs odroczona), wysokość dawki całkowitej, zasięg napromienianego obszaru (loża vs loża + węzły chłonne), znaczenie leczenia hormonalnego (RT vs RT + hormonoterapia). To ostatnie zagadnienie jest również przedmiotem klinicznego badania randomizowanego, a wstępne wyniki wskazują na możliwość uzyskania zysku w wyniku zastosowania leczenia skojarzonego. Podsumowując, radioterapia po RP wydaje się być opcją leczenia, która winna być uwzględniona u chorych, u których występuje duże ryzyko nawrotu po leczeniu operacyjnym, lub u których doszło do jego wystąpienia w loży pooperacyjnej.