FORUM EKSPERTÓWPrzystosowanie układu sercowo-naczyniowego kręgowców do oddychania powietrzem i stałego życia na lądzie: naturalne przemieszczenie aorty w życiu embrionalnym człowieka spowodowane całkowitą asymetrią rozwoju wolnych ścian stożków podtętniczych oraz ewolucją zatoki prawej komory - Van Praagh, Richard (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2011)
Stożki podtętnicze (ich wolne ściany) u człowieka ( Homo sapiens ) zmieniają swoją pozycję (wykonują embrionalny proces przełożenia) między 38. a 45. dniem życia płodowego. Położona po stronie prawej wolna ściana stożka podaortalnego ulega resorpcji. Jednocześnie położona po stronie lewej wolna ściana stożka pod tętnicą płucną rośnie i powiększa się, podnosząc zastawkę pnia płucnego ku górze i do przodu, nad rozwijającą się komorę prawą (w oddaleniu od połączenia międzykomorowego). Jednocześnie resorpcja zlokalizowanego po stronie prawej stożka podaortalnego pozwala na przemieszczenie zastawki aortalnej ku tyłowi, dołowi i na lewo ponad otworem międzykomorowym, nad rozwijającą się komorę. Asymetryczny rozwój prawego i lewego stożka podtętniczego prowadzi do normalnej relacji dużych naczyń (w konfiguracji prawidłowej lub odwróconej). Jest tylko jeden właściwy (w konfiguracji prawidłowej i odwróconej) i wiele wadliwych sposobów przebiegu tego procesu. Wszystkie wady dotyczące okolicy stożka i pnia serca charakteryzują się zaburzeniem rozwoju asymetrii wolnej ściany stożków podtętniczych. Odkrycia genetyki molekularnej sugerują, że zaburzenia rozwoju asymetrii lewo-prawej mogą być powodowane pojedynczą lub wieloma mutacjami w kaskadzie Nodal . Zespoły heterotaksji, często nieprawidłowo rozumiane jako wady z obustronną symetrią (obustronna „prawostronność” lub obustronna „lewostronność”), są również nieprawidłowościami rozwoju asymetrii prawo-lewej. Innym bardzo ważnym przystosowaniem ewolucyjnym było wykształcenie się zatoki prawej komory (droga napływu) poniżej bliższej lub szczytowej części stożka. Zatoka prawej komory jest pompą płucną. Dwa obiegi krążenia (płucne i systemowe) wykształciły się definitywnie u kręgowców lądowych. Układ sercowo-naczyniowy jest pierwszym układem, który zaczyna funkcjonować u zarodka, umożliwiając gwałtowny rozwój organizmów wielokomórkowych takich jak my. Wady wrodzone serca są najczęściej spotykanymi wadami u żywo urodzonych noworodków – w odsetku prawie 1% (0,8%). Większość z nich obejmuje jeden lub kilka z czterech elementów budujących prawą komorę serca. Wady komory lewej są stosunkowo rzadkie. W obrębie naszego podtypu – tj. kręgowców – lewa komora serca ma co najmniej 500 milionów lat. W przeciwieństwie do tego morfologicznie prawa komora liczy ok. 18 mln lat, co stanowi ok. 36% wieku komory lewej. Ciągle mamy kłopot z dostosowaniem się układu sercowo-naczyniowego do oddychania powietrzem i życia w środowisku lądowym: rozwojem prawej komory i prenatalnym procesem przemieszczenia się dużych naczyń. Te dwa mechanizmy ewolucyjne układu sercowo-naczyniowego umożliwiły naszą długą prehistorię lądową, naszą historię, naszą kulturę, naukę, nasze „wszystko”.