Listeriozowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych po leczeniu fludarabiną - Kisiel, Elżbieta; Lutwin, Ewa; Wątek, Marzena (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Znaczenie analogów purynowych w leczeniu chorób limfoproliferacyjnych jest od dawna ustalone, niemniej związane z licznymi powikłaniami. Za główny czynnik ryzyka powikłań po analogach purynowych przyjmuje się działanie immunosupresyjne, w tym przede wszystkim obniżenie liczby limfocytów CD4+. Konsekwencją immunosupresyjnego działania tej grupy leków mogą być liczne powikłania infekcyjne, w tym również zakażenia oportunistyczne, wywołane przez Pneumocystis carini, Toxoplazma gondi, Candida albicans, Cryptoccocus neoformans, Listeria monocytogenes. W związku z długotrwałą immunosupresją zwiększone ryzyko zakażenia istnieje jeszcze przez wiele miesięcy po leczeniu analogami puryn. Około 50 proc. przypadków zachorowań na listeriozę u osób dorosłych dotyczy pacjentów z zaburzeniami odporności. Najczęściej występującą kliniczną postacią listeriozy jest ostre lub podostre zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niekiedy bakteriemia lub zapalenie otrzewnej. Listerioza występuje częściej u chorych uprzednio leczonych cytostatykami oraz u chorych otrzymujących jednocześnie z analogami puryn steroidy. Długotrwała immunosupresja po zastosowaniu analogów puryn stwarza ryzyko rozwoju listeriozy nawet w kilkanaście miesięcy po ostatniej dawce leku. Przedstawiono przypadek listeriozowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych po leczeniu fludarabiną u chorego z przewlekłą białaczką limfatyczną. 67-letni mężczyzna uprzednio leczony schematami wielolekowymi, z powodu progresji choroby, jako leczenie II linii otrzymał Fludarabinę i Cyclophosphamid. Po dwóch kursach chemioterapii obserwowano gwałtownie rozwijające się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z utratą przytomności oraz niedowładem czterokończynowym. W płynie mózgowo-rdzeniowym wyhodowano pałeczkę Listerii. W chwili zakażenia liczba limfocytów CD4 (+) we krwi obwodowej mieściła się w granicach normy. Największy spadek liczebności tej populacji odnotowano już w okresie rekonwalescencji. 18 mies. po leczeniu Fludarabiną, odsetek limfocytów CD4 (+) nadal pozostaje znacznie obniżony.