Artykuł poglądowyCzynniki protekcyjne funkcji poznawczych w procesie starzenia się – przegląd piśmiennictwa - Pniewska, Joanna; Jaracz, Krystyna; Górna, Krystyna; Suwalska, Aleksandra (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2011)
Jak wynika z danych demograficznych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce ciągle wzrasta liczba osób w wieku starszym. Zjawisko to pociąga za sobą szereg konsekwencji społecznych i ekonomicznych. Do ich zminimalizowania dążą działania podejmowane na rzecz zapewnienia ludziom starszym jak najdłuższej sprawności intelektualnej i fizycznej. Celem pracy było przedstawienie przeglądu piśmiennictwa dotyczącego czynników protekcyjnych funkcji poznawczych w procesie starzenia się. Zaprezentowano definicje starzenia się i teorie, za pomocą których badacze próbują wyjaśnić biochemiczne mechanizmy procesu. Wymieniono główne teorie reprezentujące trzy nurty: ewolucjonistyczny, stochastyczny i niestochastyczny. Zdefiniowano próg starości demograficznej populacji. Opisano zjawisko starzenia się społeczeństw oraz sytuację demograficzną osób starszych. Przedstawiono zmiany fizjologiczne, jakie zachodzą w obrębie funkcjonowania poznawczego wraz z wiekiem, w tym opisano starzenie spostrzegania, uwagi, pamięci, uczenia się, myślenia oraz inteligencji. Tempo oraz stopień upośledzenia funkcji poznawczych są zależne od czynników modyfikowalnych, którym badacze poświęcają najwięcej uwagi, i niemodyfikowalnych. Zaprezentowano aktualne wyniki badań na temat czynników protekcyjnych procesów kognitywnych u osób starszych związanych ze stylem życia, czyli aktywność fizyczną i umysłową oraz dietę tych osób. Największe potwierdzenie w badaniach ma związek regularnej aktywności fizycznej z lepszym funkcjonowaniem poznawczym osób w starszym wieku. Wpływ chorób somatycznych i psychicznych na funkcje poznawcze wykracza poza obszar niniejszego przeglądu.