Wulwodynia – patogeneza, diagnostyka i obecne możliwości terapii - Rybak, Nina; Mazurek, Diana; Kotarski, Jan (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2012)
Mianem wulwodynii określa się przewlekłe dolegliwości bólowe zlokalizowane w obrębie sromu, występujące bez uchwytnej przyczyny i widocznych zmian skórno-śluzówkowych. Ból ma najczęściej charakter pieczenia, kłucia, mrowienia i może występować samoistnie lub pod wpływem normalnie niebolesnych bodźców, jak np. dotyk czy badanie ginekologiczne. Choroba dotyka zazwyczaj kobiety młode i aktywne seksualnie, powodując znaczne obniżenie ogólnej jakości życia i problemy we współżyciu płciowym. Wyróżnia się dwa podtypy choroby: wulwodynię właściwą oraz westybulodynię. Patofizjologia tego schorzenia wciąż pozostaje niejasna. Wśród możliwych przyczyn rozważa się przewlekły stan zapalny, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia kurczliwości mięśni dna miednicy. Wśród kobiet chorych na wulwodynię stwierdzono częstsze niż w ogólnej populacji występowanie przewlekłej kandydiazy pochwy i sromu, nawracających infekcji dróg moczowych, a także innych przewlekłych zespołów bólowych i alergicznych chorób skóry. Rozpoznanie wulwodynii opiera się głównie na dokładnie zebranym wywiadzie oraz stwierdzeniu nieobecności uchwytnych zmian na sromie w badaniu fizykalnym. Kryteria rozpoznania zostały zaproponowane w 1987 r. przez Friedricha. W leczeniu kobiet chorych na wulwodynię stosuje się metody farmakologiczne, jak podawanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, gabapentyny lub pregabaliny, miejscowo 5-procentową lidokainę, wspomagająco rehabilitację mięśni dna miednicy, biofeedback i terapię behawioralną. Ważne jest także leczenie współistniejących infekcji sromu i pochwy oraz unikanie czynników mogących nasilać dolegliwości. W przypadkach opornych na leczenie należy rozważyć procedury inwazyjne, jak blokadę nerwu sromowego lub westybulektomię chirurgiczną czy laserową.