Zasady usuwania torbieli endometrialnych jajników ze szczególnym uwzględnieniem rezerwy jajnikowej - Owczarek, Dariusz; Malinowski, Andrzej (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2012)
Endometrioza, definiowana jako pozamaciczne występowanie komórek gruczołowych i podścieliska błony śluzowej macicy, nadal stanowi wielkie wyzwanie dla lekarzy ginekologów, zwłaszcza w zakresie płodności oraz dolegliwości bólowych. Częstym miejscem występowania endometriozy jest jajnik. Analizując ryzyko nawrotu torbieli, ryzyko nawrotu dolegliwości bólowych oraz współczynnik zajścia w ciążę, można uznać, że laparoskopia jest metodą z wyboru w leczeniu operacyjnym torbieli endometrialnych, wypierając tym samym klasyczną laparotomię. W wielu pracach zostały opisane różne techniki leczenia endoskopowego endometriozy jajnika, ale wydaje się, że standardem w leczeniu operacyjnym powinno być wyłuszczenie pseudotorebki. Każda operacja przeprowadzona z powodu torbieli endometrialnej pociąga za sobą ryzyko jatrogennego uszkodzenia jajnika, a tym samym – zmniejszenie rezerwy jajnikowej. Według danych klinicznych obecnie najlepszymi metodami oceny rezerwy jajnikowej są: liczba pęcherzyków antralnych ( antral follicle count – AFC) oraz stężenie hormonu antymüllerowskiego ( anti-müllerian hormone – AMH) w surowicy. Stężenie AMH silnie koreluje z AFC widocznych w badaniu ultrasonograficznym (USG). Mniejszą wartość diagnostyczną w ocenie rezerwy jajnikowej ma oznaczenie stężeń folikulotropiny ( follicle-stimulating hormone – FSH), luteiny ( luteinizing hormone – LH), estradiolu (E 2 ) oraz inhibiny w surowicy. Potrzeba dalszych badań oceniających wpływ energii elektrycznej i szycia jajnika jako metod uzyskania hemostazy na rezerwę jajnikową.