Artykuł poglądowyRola móżdżku w regulacji funkcji poznawczych – ujęcie neuropsychologiczne - Starowicz-Filip, Anna; Milczarek, Olga; Kwiatkowski, Stanisław; Bętkowska-Korpała, Barbara; Piątek, Paula (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2013)
Móżdżek do niedawna kojarzony był głównie z funkcjami motorycznymi człowieka: koordynacją wzrokowo-ruchową, równowagą, utrzymywaniem prawidłowej postawy ciała. W 1998 r. Schmahmann i Sherman opisali zespół zaburzeń neurobehawioralnych występujących po uszkodzeniu móżdżku, którego objawy wykraczają poza funkcje motoryczne człowieka. Na zespół ten składają się: zaburzenia funkcji wykonawczych, pamięci, języka, zaburzenia emocjonalno-osobowościowe, określone wspólną nazwą „poznawczo-emocjonalny zespół móżdżkowy” ( cerebellar cognitive affective syndrome – CCAS). Na podstawie przeglądu literatury i dostępnych badań z lat 1998–2012 w artykule przedstawiono szczegółową charakterystykę udziału móżdżku w regulacji wyższych funkcji psychicznych człowieka wchodzących w skład zespołu CCAS. Móżdżek uczestniczy m.in. w kontroli procesów językowych, a uszkodzenie jego prawej półkuli skutkuje zaburzeniami mowy w formie agramatyzmów, obniżenia fluencji słownej, afazji dynamicznej. Konsekwencją lezji lewej półkuli móżdżku są natomiast dysfunkcje wzrokowo-przestrzenne. Sprawność móżdżku ma ponadto decydujące znaczenie dla procesów pamięciowych, uczenia się proceduralnego i pamięci operacyjnej. Uszkodzenie móżdżku skutkuje także zaburzeniami funkcji wykonawczych: planowania, elastyczności myślenia, przerzutności uwagi. Lezje wybranych rejonów móżdżku dają obraz zaburzeń typowych dla dysfunkcji okolic asocjacyjnych kory (czołowych i ciemieniowych), co potwierdza funkcjonalne znaczenie pętli móżdżkowo-korowych dla sprawności poznawczej człowieka. Pacjenci z uszkodzeniami móżdżku powinni być objęci diagnostyką neuropsychologiczną zaburzeń poznawczych oraz rehabilitacją poznawczą stwierdzanych deficytów.