Podstawy neuroanatomiczne i neurofizjologiczne ludzkiego układu węchowego - Mydlikowska-Śmigórska, Agnieszka; Śmigórski, Krzysztof (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2016)
Celem artykułu jest przegląd wiedzy na temat obwodowych i ośrodkowych struktur neuroanatomicznych tworzących ludzki system węchowy. Autorzy przedstawiają drogę, jaką pokonują wrażenia chemosensoryczne odbierane przez receptory w jamie nosowej i transmitowane do struktur mózgowych, oraz pośredniczące ośrodki przetwarzające. Opisano pasaż powietrza przez struktury nosa, następnie proces przekazywania pobudzenia chemosensorycznego z nabłonka nosowego do opuszki węchowej. Opuszka węchowa jest ośrodkiem tworzącym mapy węchowe przekazywane do dalszych ośrodków mózgowych celem przetworzenia. Według niektórych koncepcji stanowi ona jedno z pierwszych miejsc, gdzie rozpoczyna się proces odkładania złogów amyloidowych w przebiegu choroby Alzheimera i choroby Parkinsona z ciałkami Lewy’ego. Opuszka łączy się z rozsianymi strukturami korowymi i podkorowymi konstytuującymi pierwszorzędową korę węchową. Głównym elementem kory pierwszorzędowej jest kora gruszkowata. Ważną rolę odgrywa przednie jądro węchowe, łączące opuszkę węchową z pierwszorzędową korą węchową, a także homologiczne ośrodki obu półkul mózgowych. Dziewięć spośród 22 ośrodków drugorzędowej kory węchowej otrzymuje bezpośrednie połączenia z pierwszorzędowej kory węchowej z pominięciem wzgórza, które odgrywa pewną rolę w przetwarzaniu informacji węchowej, jednakże nie tak wyraźną jak w przypadku innych modalności zmysłowych. Uwagę poświęcono również strukturze nerwu trójdzielnego oraz jego roli w przewodzeniu informacji somatosensorycznej. Omówiono także strukturę i funkcję trzeciorzędowej kory węchowej, w tym szczególnie płatów skroniowych, wyspy i kory oczodołowo-czołowej, oraz lateralizację obwodowych i ośrodkowych ośrodków węchowych.