Analiza czynników socjalnych i środowiskowych u chorych na raka płuca - Słowik-Gabryelska, Anna; Sokołowski, Jarosław (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Stale rosnąca zachorowalność na raka płuca i od lat utrzymująca się bardzo niska skuteczność leczenia, wymusza intensyfikację działań profilaktycznych. Wymaga to jednak wyselekcjonowania środowisk szczególnego zagrożenia, ustalenia rodzaju ekspozycji na czynniki rakotwórcze oraz zbadania warunków sprzyjających rozwojowi raka. Powyższe stwierdzenie uzasadnia podejmowanie badań epidemiologicznych w rejonach o dużej zachorowalności na raka płuca. Badania przeprowadzono na reprezentatywnej grupie 1 383 chorych na raka płuca. Byli to wszyscy chorzy, którzy w latach 1986–1995 przebyli leczenie w zakładach opieki zdrowotnej województwa włocławskiego. Badano zależność zachorowalności od wieku, płci, rodzinnego obciążenia rakiem płuca, wykształcenia, miejsca zamieszkania, rodzaju pracy i wykonywanego zawodu. Ustalono, że w badanej populacji ponad 60 proc. chorych przekroczyło 60. rok życia, 8 proc. stanowiły kobiety, ponad 96 proc. chorych paliło papierosy – w tym 60 proc. więcej niż 1 paczkę dziennie. Rodzinne obciążenie rakiem stwierdzono u 21 proc. chorych, w tym istotnie częściej u chorych na raka gruczołowego i na raka anaplastycznego drobnokomórkowego. 82 proc. chorych deklarowało podstawowe wykształcenie i zatrudnienie jako pracownicy fizyczni. Zachorowalność wśród mieszkańców wsi była istotnie wyższa niż wśród ludności miejskiej. W badanej grupie przeważająca liczba chorych była zatrudniona w rolnictwie, także istotnie duża była liczba mechaników i kierowców samochodowych oraz pracowników zakładów chemicznych. Przeprowadzone badania pozwoliły ustalić, że grupami szczególnie zagrożonymi rakiem płuca są pracownicy fizyczni, z niskimi kwalifikacjami, nałogowi palacze tytoniu. W tej populacji największą grupę stanowili mieszkańcy wsi, zatrudnieni w rolnictwie, a także mechanicy i kierowcy samochodowi oraz pracownicy zakładów chemicznych. Powyższe pozwala na opinię, że rak płuca rozwija się głównie u mężczyzn o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, uzależnionych od palenia tytoniu, narażonych zawodowo na czynniki rakotwórcze.