Owrzodzenia skóry w twardzinie układowej – etiopatogeneza, profilaktyka i leczenie - Lis-Święty, Anna (Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny, 2018)
Owrzodzenia skóry są częstym powikłaniem twardziny układowej. W obrębie paliczków stwierdza się je u 30% chorych na ograniczoną twardzinę układową i u 60% chorych na uogólnioną twardzinę układową. Owrzodzenia paliczków zwykle tworzą się na opuszkach, nad wyprostnymi powierzchniami stawów i w obrębie ognisk wapnicy skóry. Do mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój owrzodzeń opuszek, oprócz mikrowaskulopatii i produkcji substancji nasilających skurcz naczyń, należy zakrzepica naczyń. Owrzodzeniom nad wyprostnymi powierzchniami stawów częściej towarzyszy nasilone stwardnienie skóry. Owrzodzenia kończyn dolnych, chociaż rzadkie, ze względu na wieloczynnikową patogenezę są najtrudniejsze do leczenia. Postępowanie w owrzodzeniach w przebiegu twardziny układowej obejmuje wczesne wykrywanie powikłań, przyspieszenie procesu gojenia i zapobieganie nawrotom. W artykule omówiono działania niefarmakologiczne, leczenie farmakologiczne i chirurgiczne.