Enhanced recovery after cardiac surgery - Kołodziej, Tadeusz; Maciejewski, Tomasz; Mendrala, Konrad; Darocha, Tomasz; Węglarzy, Andrzej; Budziarz, Barbara; Kiermasz, Kazimierz; Kucewicz-Czech, Ewa (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2019)
Koncepcja ERAS określana jest w polskiej nomenklaturze jako protokół kompleksowej opieki okołooperacyjnej dla poprawy wyników leczenia. Realizacja koncepcji ERAS, która jest strategią multimodalną, prowadzi do ograniczenia odpowiedzi neurohormonalnej na uraz, zachowania homeostazy, ograniczenia ryzyka wystąpienia powikłań, skrócenia czasu pobytu w szpitalu, przyspieszenia powrotu do normalnego codziennego funkcjonowania, poprawy satysfakcji pacjenta, osiągnięcia zadowalającej jakości życia i ostatecznie redukcji kosztów leczenia, unikania niegospodarności i marnotrawstwa. Realizowana jest kompleksowo w okresie przed-, śród- i pooperacyjnym. Istotnym dylematem, który należy rozstrzygnąć, wdrażając strategię ERAS, jest selekcja pacjentów. Można zakwalifikować do niej prawie każdego pacjenta, z wyjątkiem chorych operowanych w trybie pilnym. Przyczyną niepowodzeń w realizacji strategii ERAS są czynniki związane z pacjentem, procedurą i zarządzaniem. Niedopełnienie protokołów przygotowania przedoperacyjnego, nieprzestrzeganie zasad znieczulenia, odzwyczajania od wentylacji mechanicznej płuc, nieprzestrzeganie protokołu sedacji czy schematu leczenia bólu to zdarzenia niepożądane o charakterze organizacyjnym. Konieczne jest stosowanie standardów, protokołów i list kontrolnych. W realizacji tej procedury anestezjolog staje się specjalistą okołooperacyjnym.