Postępowanie przy powikłaniach po zabiegach z użyciem kwasu hialuronowego. Rekomendacje Sekcji Dermatologii Estetycznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego - Zegarska, Barbara; Ambroziak, Marcin; Ornatowska, Małgorzata; Barańska-Rybak, Wioletta (Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny, 2020)
Do najczęstszych zabiegów z zakresu dermatologii estetycznej i szeroko rozumianej medycyny estetycznej należą zabiegi z zastosowaniem wypełniaczy. Przez wiele osób iniekcje kwasu hialuronowego uznawane są za bardzo bezpieczne, a efekty jego stosowania za przewidywalne. Z jednej strony powszechnie przyjmowana odwracalność wypełniaczy z kwasem hialuronowym oraz wzrastająca różnorodność zatwierdzonych zastosowań i receptur tych produktów zwiększają ich popularność, a z drugiej strony jednocześnie występują liczne objawy niepożądane i powikłania, zwłaszcza że zabiegi te wykonywane są zarówno przez osoby nieuprawnione, jak i w nieodpowiednich warunkach. Komplikacje mogą być związane z: nieprawidłową techniką wstrzykiwania, brakiem aseptyki zabiegu, reakcją organizmu na obecność ciała obcego oraz zmiennościami anatomicznymi. W zależności od czasu powstania powikłań po podaniu kwasu hialuronowego można wyróżnić powikłania wczesne, natychmiast po podaniu lub do 3–5 dni od podania, oraz późne, które pojawiają się po kilku tygodniach, miesiącach, a nawet latach. Powikłaniami po podaniu kwasu hialuronowego o charakterze nienaczyniowym są: guzki, ziarniniaki, przetrwały obrzęk, efekt Tyndalla, infekcje i biofilm. Najbardziej niebezpieczne są powikłania po podaniu kwasu hialuronowego o charakterze naczyniowym, takie jak niedokrwienie lub martwica częściowa lub całkowita oraz zaburzenia widzenia i ślepota. Wczesne rozpoznanie powikłania znacznie zapobiega powstaniu trwałych defektów. Zastosowanie iniekcji z hialuronidazy uważane jest za złoty standard w leczeniu powikłań po wypełniaczach z kwasu hialuronowego i powinno być wykonane natychmiast po zabiegu. Dlatego konieczny jest konsensus dotyczący zasad podawania hialuronidazy w przypadku powikłań po wypełniaczach z kwasu hialuronowego.