Zastosowanie technik interwencyjnych w leczeniu opornego bólu nowotworowego. Część II. Techniki dokanałowego podawania leków - Góraj, Elwira (Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine, 2020)
Specjalistyczne ośrodki leczenia bólu powinny oferować pacjentom szeroki zakres metod leczenia bólu, zarówno zachowawczych, jak i interwencyjnych (zabiegowych). Mamy do wglądu coraz więcej badań potwierdzających znaczenie terapeutyczne metod zabiegowych w leczeniu bólu nowotworowego i zasadności ich zastosowania nawet w zaawansowanym stadium choroby, szczególnie w przypadkach bólu opornego na leczenie farmakologiczne zachowawcze. W artykule omówiono wybrane techniki leczenia bólu wykonywane w obrębie kanału rdzeniowego. Opisano zarówno zabiegi neurodestrukcyjne (neurolizy), jak i techniki dokanałowego podawania leków. W większości przypadków ich skuteczność jest wysoka, różnią się natomiast poziomem bezpieczeństwa i jakością objawów ubocznych. W części II przedstawiono, zdecydowanie częściej wykonywane, znieczulenie podpajęczynówkowe/zewnątrzoponowe ciągłe z zastosowaniem opioidów, przez założony cewnik lub implantowany port. Coraz dłuższa jest lista leków dopuszczonych do stosowania dokanałowego, które wzmacniają efekt opioidów. Najczęściej stosowanymi są morfina, klonidyna i ketamina. Niedawno pojawił się na rynku nowy lek – zikonotyna, który zwiększył skuteczność tej metody w przypadku pacjentów paliatywnych. Leki są najczęściej stosowane w kombinacjach zgodnie z algorytmem postępowania w terapii dokanałowej wg Polyanalgesic Consensus Conference dla bólu somatycznego i neuropatycznego.