Ludwik Perzyna – współczesne odniesienia do jego wiedzy psychiatrycznej - Rybakowski, Janusz (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2020)
Ludwik Perzyna (1742–1800) był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej medycyny drugiej połowy XVIII w. Wiedzę teoretyczną i fachowość w zakresie chirurgii zdobył prawdopodobnie, uczestnicząc jako lekarz w działaniach wojskowych na wschodnich terenach Rzeczypospolitej w latach 70. XVIII w. Wiadomo też, że w roku 1794 udzielał pomocy rannym żołnierzom walczącym w powstaniu kościuszkowskim. Ogromną erudycję praktycznie we wszystkich dziedzinach medycyny zawdzięcza swemu wielkiemu zmysłowi obserwacyjnemu, przyswajaniu informacji przekazywanych przez czołowych współczesnych mu lekarzy oraz intensywnej praktyce diagnostyczno-terapeutycznej. Jego bogata spuścizna obejmuje liczne dzieła, dotyczące wielu dziedzin medycyny, w których propaguje zarówno wiedzę, jak i oświatę medyczną. Ludwik Perzyna obdarzony był niezwykłym talentem literackim i językowym. Posługiwał się poprawną i bogatą polszczyzną, zaproponował wiele polskich odpowiedników wyrażeń łacińskich i może być uważany za współtwórcę polskiej terminologii medycznej. W swym dziele „Lekarz dla włościan” wydanym w Kaliszu w 1793 r. jeden z rozdziałów poświęcił zaburzeniom psychicznym. Opisał objawy, przebieg i leczenie różnych chorób psychicznych, dla niektórych wprowadzając własne nazwy i w tym zakresie stał się polskim prekursorem. W artykule dokonano szczegółowego omówienia rozdziału powyższej książki Perzyny dotyczącego zaburzeń psychicznych. Zawarte w nim niektóre stwierdzenia i obserwacje zadziwiają trafnością i oryginalnością, również z punktu widzenia dalszego rozwoju nauki psychiatrycznej. Dlatego w artykule szczególna uwaga zostanie zwrócona na te elementy, które nawiązują do współczesnej psychiatrii i nadal zachowują aktualność.