Różnicowanie zaniedbywania przestrzennego z podstawowymi deficytami sensoryczno-motorycznymi - Ewa Polanowska, Katarzyna (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2023)
Jednostronne zaniedbywanie przestrzenne jest jednym z najbardziej złożonych zaburzeń poznawczych. Wywołuje je uszkodzenie stronne mózgu, najczęściej półkuli prawej. Wyróżnia się różne jego warianty (lewo-, prawostronny), typy (percepcyjny, motoryczny, wyobrażeniowy) i formy objawów (ubytkowe, nadmiarowe), ujawniające się w różnych zakresach (osobowym, okołoosobowym, pozaosobowym) i odniesieniach przestrzennych (egocentrycznym, alocentrycznym). Przy takiej złożoności klinicznej główne podtypy zaniedbywania (wzrokowy, dotykowy, ruchowy) wymagają też różnicowania z podstawowymi deficytami sensoryczno-motorycznymi. Różnicowanie to okazuje się czasem trudne, gdyż porównywane zaburzenia mogą wystąpić niezależnie od siebie lub współistnieć, wzajemnie nasilając, imitując lub maskując swe objawy. Różnicowanie jednak jest niezbędne ze względu na odmienność w rokowaniu, wzorcach samoistnej poprawy i sposobach terapii różnie uwarunkowanych zaburzeń. Ze względu na złożoność zespołu zaniedbywania nie ma jednego narzędzia pozwalającego na diagnostykę różnicową wszystkich jego objawów ani też jednolitych zasad postępowania. Diagnostyka powinna się opierać na obserwacji spontanicznego zachowania, zastosowaniu odpowiednich testów diagnostycznych i – jeśli to konieczne – interwencji neurofizjologicznych i pomiarów aparaturowych. Do cech przemawiających za zaniedbywaniem należą: 1) przeciwstronne do lokalizacji uszkodzenia mózgowego trudności funkcjonalne, 2) asymetria stronna w wykonaniu testów diagnostycznych, 3) ograniczona samoświadomość deficytów, 4) różnomodalność objawów, 5) nieprawidłowości w reagowaniu na bodźce tożstronne do uszkodzenia mózgowego; 6) uszkodzenie ciemieniowe, głównie półkuli prawej, 7) etiologia udarowa, 8) modulujący wpływ strategii uwagowo-przestrzennych na charakter dysfunkcji, 9) trudność samodzielnego kompensowania zaburzeń.