Przerzut do kości jako źródło pierwszych objawów klinicznych raka - Wcisło, Gabriel; Korniluk, Jan; Leśniewski-Kmak, Krzysztof; Z. Pawlak, Wojciech (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Kościec jest trzecim pod względem częstości miejscem występowania przerzutów raka. Szczególnie często do kości przerzutują raki piersi, prostaty, nerki i płuca. Najczęściej przerzut do kości występuje po rozpoznaniu pierwotnej lokalizacji choroby. Istnieje jednakże niewielka grupa pacjentów, u których ogniska przerzutowe w kościach stanowią źródło pierwszych objawów klinicznych raka. Praca omawia postępowanie diagnostyczne i lecznicze w tych przypadkach. Dominującym objawem klinicznym jest zwykle ból, często nasilający się w nocy. Niekiedy na plan pierwszy wysuwają się objawy neurologiczne (przede wszystkim zależne od kompresji rdzenia kręgowego) lub objawy związane z hiperkalcemią. Wynik badania RTG pozwala na wstępne rozpoznanie obecności zmian nowotworowych w kościach. W takim przypadku niezbędne jest wykonanie badań laboratoryjnych (morfologia i biochemia krwi obwodowej) oraz scyntygrafii kośćca. Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać szpiczaka oraz inne pierwotne nowotwory kości. W przypadku przerzutowego charakteru zmian dalszym etapem diagnostyki jest poszukiwanie pierwotnego ogniska choroby. Leczenie omawianej grupy pacjentów powinno być prowadzone wg ogólnie przyjętych zasad postępowania u chorych z przerzutami do kości. Problemem może być leczenie rozsianego raka bez znanego punktu wyjścia. Praca jest uzupełniona opisem wybranych przypadków rozpoznania raka na podstawie obecności przerzutów w układzie kostnym.