Psychologiczne aspekty zespołu policystycznych jajników - Adamczak, Agnieszka; Głowińska, Aleksandra; Banaszewska, Beata; Wysocka, Ewa; Remlinger-Molenda, Agnieszka (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2025)
Celem artykułu jest przegląd literatury dotyczącej zaburzeń psychicznych oraz problemów psychologicznych współwystępujących z zespołem policystycznych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS). PCOS stanowi jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych, występuje u ok. 10–15% kobiet w wieku rozrodczym. Chociaż charakterystyczne objawy tego zespołu – hiperandrogenizm, nieregularne cykle miesiączkowe oraz morfologia jajników o typie policystycznym – są szeroko opisane w literaturze, to często jego wpływ na funkcjonowanie psychiczne pacjentek pozostaje w praktyce niedostatecznie rozpoznany. Badania wskazują, że kobiety z PCOS są 3–5-krotnie bardziej narażone na objawy depresyjne i lękowe, a także wykazują większą częstość występowania zaburzeń odżywiania w porównaniu z populacją ogólną. Wieloczynnikowa etiologia tych zaburzeń obejmuje komponenty metaboliczne, hormonalne, psychologiczne oraz neuroendokrynne. Zaburzenia obrazu ciała wykraczają poza ogólne niezadowolenie z wyglądu i często dotyczą koncentracji na specyficznych objawach, takich jak hirsutyzm czy trądzik, co dodatkowo obniża poczucie własnej wartości. Istotnym, choć wciąż niedostatecznie zbadanym obszarem jest funkcjonowanie seksualne – kobiety z PCOS częściej zgłaszają obniżoną satysfakcję seksualną oraz spadek libido. Obserwuje się także przesłanki wskazujące na większe ryzyko deficytów poznawczych w tej grupie pacjentek. Coraz więcej badań wskazuje, że kobiety z PCOS są narażone na podwyższone ryzyko występowania zarówno subklinicznych objawów psychotycznych, jak i klinicznie zdiagnozowanych zaburzeń psychotycznych. Pomimo znacznego wpływu PCOS na zdrowie psychiczne kompleksowa ocena stanu psychicznego oraz odpowiednie wsparcie psychologiczne nie stanowią obecnie standardowego elementu opieki nad pacjentkami z tym zespołem. W literaturze coraz częściej podkreśla się konieczność wdrożenia kompleksowego, interdyscyplinarnego podejścia uwzględniającego zarówno aspekty somatyczne, jak i psychologiczne choroby. Niniejszy przegląd ma na celu zwrócenie uwagi na wysoką częstość występowania zaburzeń psychicznych u kobiet z PCOS oraz podkreślenie znaczenia holistycznych strategii terapeutycznych. Zrozumienie i uwzględnienie potrzeb w zakresie zdrowia psychicznego w procesie diagnostyczno-terapeutycznym jest kluczowe dla poprawy ogólnego stanu zdrowia oraz jakości życia pacjentek z PCOS.