Wpływ zakażenia Toxoplasma gondii na ryzyko rozwoju schizofrenii paranoidalnej – przegląd literatury - Nadolski, Bartosz; Łazarz, Sonia (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2025)
Zakażenie Toxoplasma gondii (TG) należy do najczęstszych zakażeń u ludzi. Celem pracy jest syntetyczne przedstawienie aktualnych dowodów na związek między utajonym zakażeniem TG a rozwojem i przebiegiem schizofrenii paranoidalnej oraz ocena specyficzności tego związku i implikacji klinicznych. Przegląd jest zgodny ze standardami PRISMA 2020. Przeszukano bazy PubMed, Scopus, Web of Science i Google Scholar (2000–2025, polski/angielski) używając słów kluczowych: Toxoplasma gondii, schizofrenia paranoidalna, neurozapalność. Włączano badania oryginalne i przeglądowe, wykluczono opisy przypadków i publikacje bez recenzji, preferowano prace wydane po 2017 r. Porównania prowadzono wobec osób bez zaburzeń psychicznych oraz z innymi zaburzeniami (choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne) w celu oceny specyficzności. Terminologia: osoby z zaburzeniami psychicznymi. Liczne prace wykazują wyższą seropozytywność TG u osób ze schizofrenią niż w populacji ogólnej. Proponowane mechanizmy obejmują modulację szlaków dopaminergicznych, zaburzenia metabolizmu tryptofanu i przewlekłą neurozapalność. Modele zwierzęce potwierdzają zmiany behawioralne i neurochemiczne. Klinicznie sugeruje się cięższy przebieg u osób seropozytywnych. Związek nie jest w pełni swoisty: najsilniejszy w schizofrenii, słabszy w chorobie afektywnej dwubiegunowej i zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym, niespójny w depresji. Toxoplasma gondii może modyfikować przebieg schizofrenii paranoidalnej – zależność jest biologicznie wiarygodna, lecz bez jednoznacznych dowodów przyczynowych. Metaanalizy wskazują OR ok. 2–3 i znaczną heterogeniczność. Potrzebne dalsze badania translacyjne i rozważenie implikacji terapeutycznych.