Użyteczność badań markerów nowotworowych w diagnostyce nowotworów głowy i szyi - Kulpa, Jan; Wójcik, Ewa; Rychlik, Urszula (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2006)
Dominującym typem histologicznym wśród nowotworów głowy i szyi jest rak płaskonabłonkowy. Stwarza to określone preferencje przy doborze markerów nowotworowych, których oznaczenia są wykorzystywane w diagnostyce chorych na nowotwory głowy i szyi. Oznaczenia CEA ze względu na ograniczoną użyteczność nie znalazły zastosowania w diagnostyce biochemicznej tej grupy chorych. Przez długi czas antygen raka płaskonabłonkowego był uznawany za marker z wyboru w tym względzie. Jednak relatywnie niska czułość i swoistość diagnostyczna wyników jego oznaczeń oraz słaba ekspresja w nowotworach nisko zróżnicowanych stymulują poszukiwania innych markerów, Duże oczekiwania wiąże się z wykorzystaniem oznaczeń markera CYFRA 21-1, będącego rozpuszczalnym fragmentem cytokeratyny 19. Wykazano, że częstość jego podwyższonych wyników zależy od stadium zaawansowania klinicznego, histologicznego stopnia zróżnicowania, wielkości guza, stanu węzłów chłonnych, obecności odległych przerzutów. Wynikom oznaczeń CYFRA 21-1 przypisuje się istotną wartość predykcyjną i prognostyczną. Dążąc do zwiększenia wydolności diagnostyki biochemicznej chorych na nowotwory głowy i szyi, analizowano przydatność innych markerów oraz związków biologicznie czynnych, m.in. kwasu sialowego, ferrytyny, alfa-L-fukozydazy. Komplementarne w stosunku do SCC-Ag i/lub CYFRA 21-1 oznaczenia tych substancji pozwalają na bardziej wnikliwą diagnostykę chorych na nowotwory głowy i szyi.