Somatyczne aspekty cierpienia Postępy w uśmierzaniu bólu, duszności i innych objawów związanych z chorobą nowotworową - Kotlińska-Lemieszek, Aleksandra; Bączyk, Ewa; Łuczak, Jacek (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2000)
Postępujące uszkodzenie ciała spowodowane przewlekłą, zagrażającą życiu chorobą, ubocznymi skutkami leczenia przyczynowego oraz innymi równocześnie występującymi w starszym wieku chorobami jest źródłem wielowymiarowych cierpień terminalnie chorego pacjenta, jak również bliskich mu osób. Cierpienie dotyczy całej osoby chorego i winno być rozpatrywane we wszystkich aspektach związanych z cielesnymi (somatycznymi) doznaniami, życiem psychicznym, społecznym i duchowym (egzystencjalnym). Składowe te wzajemnie na siebie oddziałują i każda z nich ma ważny udział w dynamice i natężeniu bólu wszechogarniającego. Somatyczny komponent charakteryzuje się występowaniem szeregu dokuczliwych objawów, niekorzystnymi zmianami wyglądu i postępującym zniedołężnieniem. Dokładna ocena kliniczna i ustalenie przyczyn różnorodnych objawów jest pomocne w opracowaniu planu opieki paliatywnej – postępowania mającego na celu uśmierzenie przykrych dolegliwości i poprawę jakości życia chorego. Do zdobyczy medycyny paliatywnej należy umiejętność posługiwania się kontrolowaną farmakoterapią, pomocną w opanowywaniu bólu, nudności, wymiotów, duszności i wielu innych objawów.