Co lekarz rodzinny powinien wiedzieć o otępieniu - Klich-Rączka, Alicja (Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 2006)
Otępienie (dementia) jest zaburzeniem wyższych funkcji korowych często występującym w starości, spowodowanym najczęściej chorobą Alzheimera (Alzheimer’s disease – AD), otępieniami: naczyniowym (vascular dementia – VaD), z ciałami Lewy’ego (dementia with Lewy Bodies – DLB) lub czołowo-skroniowym (frontotemporal dementia – FTD). Etiologia AD nadal pozostaje nieznana. Za najważniejsze czynniki predysponujące do tego schorzenia uznaje się: gen APOE 4, wiek, płeć, krótki okres edukacji, zawód niewymagający aktywności umysłowej oraz otępienia w rodzinie. Główne zmiany patomorfologiczne polegają na obecności w mózgu płytek starczych oraz zwyrodnienia włókienkowego, a patofizjologiczne na zaburzeniu w układzie cholinergicznym. AD cechuje się podstępnym początkiem, powolnym przebiegiem, zaburzeniami pamięci, orientacji i zachowania, afazją, apraksją, agnozją, przestawieniem rytmu dobowego snu, trudnościami w ubieraniu i utrzymywaniu higieny. W zaawansowanym okresie choroby pojawiają się halucynacje, urojenia, nietrzymanie zwieraczy, postępujące osłabienie, czego efektem jest leżący tryb życia, dołączające się infekcje i odleżyny. VaD spowodowane jest najczęściej niedokrwieniem, rzadziej zmianami krwotocznymi lub zapalnymi naczyń. Do czynników ryzyka tego otępienia należą głównie: wiek, płeć, nadciśnienie, niski poziom wykształcenia, nikotynizm, cukrzyca, hipercholesterolemia. W VaD częściej niż w AD obserwuje się nagły początek, skokowy przebieg, zachowany krytycyzm, obniżony nastrój. Demedncja występuje częściej u mężczyzn. DLB przebiega z nasilonymi zaburzeniami pozapiramidowymi, natomiast dla FTD charakterystyczne są zaburzenia behawioralne. W diagnostyce otępień najważniejsze są: wywiad, badania laboratoryjne, neuropsychologiczne oraz CT lub MRI w celu wykluczenia innych przyczyn zaburzeń. W leczeniu AD stosuje się głównie inhibitory acetylocholinesterazy, a w VaD leki poprawiające krążenie mózgowe oraz przeciwmiażdżycowe