Leczenie operacyjne nowotworów spojówki - Romanowska, Bożena; Żygulska-Mach, Helena; Bryk, Janusz; Orłowska-Heitzman, Jolanta; Sajak-Hydzik, Katarzyna (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 1999)
Praca przedstawia ocenę wyników leczenia łagodnych i złośliwych nowotworów spojówki. W latach 1994-1997 operowano 153 chorych, w tym 69 mężczyzn i 84 kobiety. Wiek chorych wynosił 10-87 lat. Czas obserwacji – 6 miesięcy do 3 lat. W 106 przypadkach zmiany dotyczyły wyłącznie spojówki, w 23 przypadkach spojówki i rogówki, w 22 mięska łzowego i w 2 fałdu półksiężycowatego. Wszystkie guzy zostały wycięte po wcześniejszym diatermicznym zamknięciu naczyń. Dno i brzegi ubytku przymrażano. W 7 przypadkach po wycięciu rozległych czerniaków spojówki dodatkowo napromieniano ten obszar rutenem radioaktywnym, stosując dawkę 60 Gy na głębokość 2 mm. U 62 chorych oceniano też wpływ zastosowanych metod leczenia na śródbłonek rogówki i autofluoroscencję soczewki. Badanie histopatologiczne wykazało w 98 przypadkach znamiona barwnikowe, w 21 przypadkach czerniak złośliwy, w pozostałych: raki podstawnokomórkowe, kolczystokomórkowe, brodawki płaskonabłonkowe, rozrost układu limfatycznego, torbiele, naczyniak i rozrost akantotyczny nabłonka. U wszystkich chorych uzyskano dobry efekt funkcjonalny i estetyczny. W 1 przypadku po wycięciu rozległego czerniaka spojówki nastąpiła wznowa pomimo napromieniania tego obszaru rutenem radioaktywnym. Ocena śródbłonka rogówki wykazała nieznaczne zmniejszenie gęstości komórek śródbłonka w pojedynczych przypadkach. Badanie autofluorescencji soczewki nie wykazało negatywnego wpływu zastosowanych metod leczenia.