Ziarniniak grzybiasty - pierwotny chłoniak skóry T-komórkowy - Pawlaczyk, Mariola; Filas, Violetta (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Pierwotne chłoniaki skóry stanowią niejednorodną grupę chłoniaków nieziarniczych rozwijających się w skórze i ograniczonych do jej zajęcia przez 6 mies. od momentu rozpoznania. Badania prowadzone w ciągu ostatnich lat wykazały istotne różnice w obrazie klinicznym, przebiegu i rokowaniu tych chłoniaków w stosunku do chłoniaków węzłowych wtórnie naciekających skórę. Doprowadziło to do opracowania przez Europejską Organizację do Badań i Leczenia Raka oddzielnej klasyfikacji pierwotnych chłoniaków skóry, opartej na analizie danych klinicznych, histopatologicznych i immunohistochemicznych. Ziarniniak grzybiasty ( mycosis fungoides , MF), jest najczęściej występującą jednostką w tej grupie nowotworów. Choroba charakteryzuje się rozrostem małych i średnich nowotworowych limfocytów T z mózgokształtnymi jądrami. W klasycznym MF, o wieloletnim, łagodnym przebiegu, wyróżnia się 3 następujące po sobie okresy: rumieniowy, naciekowy i guzowaty. Etiologia MF nadal pozostaje niewyjaśniona. W początkowym stadium choroby ustalenie prawidłowego rozpoznania sprawia trudności ze względu na podobieństwo obrazu klinicznego i histopatologicznego do dermatoz zapalnych. Wprowadzenie do diagnostyki chłoniaków skóry technik biologii molekularnej, obok stosowanych rutynowo badań histologicznych i immunohistochemicznych, ułatwia diagnostykę i umożliwia wczesne prawidłowe leczenie. We wczesnych stadiach najlepsze wyniki uzyskuje się stosując leczenie miejscowe chemioterapeutykami, PUVA-terapię i napromienianie całej skóry szybką wiązką elektronów. Leczenie układowe powinno być zastrzeżone dla chorych z nawrotami zmian, zajęciem węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych.