Leczenie raka pęcherza moczowego: stan obecny i perspektywy - Skoneczna, Iwona; Milecki, Piotr; Nawrocki, Sergiusz; Skacel, Tomasz; Kwias, Zbigniew (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Rak pęcherza moczowego w Polsce jest czwartym pod względem częstości występowania nowotworem złośliwym. Najczęściej stosowaną metodą leczenia raka powierzchniowego jest przezcewkowe usunięcie zmiany w pęcherzu moczowym z następową miejscową immunoterapią lub chemioterapią. Pomimo takiego postępowania w trakcie obserwacji u ok. 30 proc. chorych dochodzi do nawrotu choroby lub progresji w postać inwazyjną. Badane obecnie nowe metody leczenia, takie jak immunoterapia BCG w połączeniu z interferonem w niskiej dawce lub zastosowanie rekombinowanych szczepów BCG dają nadzieje na poprawę tej niekorzystnej sytuacji. Jednak dopiero po ich weryfikacji w kontrolowanych badaniach klinicznych będzie można ocenić ich przydatność w praktyce klinicznej. Intensywnie prowadzone badania, mające na celu poznanie biologii guza i zagadnień związanych z jego immunologią mogą być pomocne w wytypowaniu chorych charakteryzujących się wysokim ryzykiem progresji choroby. To z kolei uzasadnia zastosowanie w tej podgrupie chorych wcześniejszego lub bardziej agresywnego leczenia. Reasumując, w powierzchniowym raku pęcherza moczowego zapobieżenie rozwojowi lub nawrotowi nowotworu jest podstawowym celem terapii. W stadium inwazyjnym podstawową metodą leczenia raka pęcherza moczowego jest radykalna cystektomia. Neoadjuwantowa chemioterapia jest obiecującą opcją leczenia, zwłaszcza w guzach głęboko naciekających ścianę pęcherza moczowego lub tkanki około-pęcherzowe. Wyniki dwóch badań klinicznych III fazy sugerujące niewielki zysk terapeutyczny wynikający z zastosowania chemioterapii neoadjuwantowej spowodowały włączenie tego leczenia do standardu postępowania w niektórych wiodących ośrodkach onkologicznych (np. M.D. Anderson Houston, USA; MSKCC - New York, USA). Z kolei zastosowanie chemioterapii w połączeniu z radioterapią konformalną 3D u części chorych może umożliwić zachowanie pęcherza moczowego z jego pełną funkcją ( bladder conserving therapy ), ale i również w tym przypadku dopiero wyniki obecnie trwających klinicznych badań randomizowanych mogą ocenić przydatność takiego postępowania. Indywidualna charakterystyka molekularna guza nowotworowego może w przyszłości zmienić obecne podejście do leczenia raka pęcherza moczowego z uwzględnieniem w algorytmie postępowania leczenia oszczędzającego pęcherz moczowy. W rozsianym i nieoperacyjnym raku pęcherza moczowego dotychczas był szeroko stosowany czterolekowy zestaw cytostatyków - MVAC. Jednak ostatnio przebadana w kontrolowanym badaniu randomizowanym kombinacja dwóch cytostatyków: gemcytabiny i cisplatyny (GC) okazała się równie skuteczna, a jednocześnie znacznie mniej toksyczna i lepiej tolerowana niż MVAC. Spore zainteresowanie wzbudzają nowe cytostatyki testowane w badaniach klinicznych. W pierwszej kolejności należy tutaj wymienić gemcytabinę, taksany i nowej klasy leki wpływające na transdukcję sygnału w komórce. Kolejnym intensywnie badanym zagadnieniem jest indywidualizacja sposobów leczenia, opierająca się na charakterystyce molekularnej guza z wykorzystaniem, np. oceny genu ekspresji/mutacji genu p53 i innych genów.