Leczenie rozsianego raka trzustki – stan obecny i perspektywy - Świeboda-Sadlej, Anna; Piyush, Vyas; Heleniak, Hubert; Staszewska-Skurczyńska, Marzanna; Kocik, Janusz (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2007)
Rak trzustki stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zgonów z powodu nowotworów złośliwych. Wyniki leczenia zaawansowanego raka trzustki są złe. Obecnie standardem leczenia choroby rozsianej jest stosowanie gemcytabiny (GEM) w monoterapii, co pozwala na lepszą kontrolę dolegliwości i nieznaczne wydłużenie czasu przeżycia w porównaniu z 5-fluorouracylem. Zarejestrowany niedawno w tym wskazaniu erlotynib, inhibitor kinazy tyrozynowej receptora naskórkowego czynnika wzrostu (ang. epidermal growth factor receptor – EGFR), w połączeniu z GEM daje dalsze niewielkie wydłużenie czasu do progresji i czasu przeżycia. Niezadowalające wyniki leczenia rozsianego raka trzustki sprawiają, że jest on przedmiotem wielu badań klinicznych. W niniejszym artykule przedstawiono najważniejsze z nich. Spośród skojarzeń gemcytabiny z innymi lekami większość nie pozwala uzyskać lepszych wyników w porównaniu z aktualnym standardem leczenia. Najbardziej obiecujące schematy to GEM/kapecytabina i GEM/analogi platyny, zwłaszcza dla chorych o bardzo dobrym stanie sprawności. W związku z postępem wiedzy dotyczącej biologii raka trzustki, istnieje duże zainteresowanie leczeniem celowanym. Kluczową rolę w kancerogenezie raka trzustki odgrywa nadekspresja EGFR i aktywacja związanych z nim szlaków sygnałowych, co sprawia, że leki hamujące EGFR są szeroko testowane. W przeciwieństwie do wspomnianego wcześniej erlotynibu zastosowanie cetuksymabu, przeciwciała monoklonalnego przeciwko EGFR, nie przynosiło wydłużenia czasu przeżycia chorych na raka trzustki. Również dołączenie do GEM inhibitora angiogenezy – bewacizumabu – nie wydłużyło czasu przeżycia. Obecne kierunki badań to eskalacja dawki erlotynibu oraz jego kojarzenie z lekami o działaniu synergistycznym. Trwa badanie III fazy oceniające jednoczesne stosowanie gemcytabiny, cetuksymabu i bewacizumabu. Ocenia się także schematy niezawierające gemcytabiny w leczeniu I linii. Stosowanie leczenia II linii w zaawansowanym raku trzustki, zwłaszcza po uprzedniej terapii GEM, jest kontrowersyjne. Ze wstępnych badań wynika, że w leczeniu II linii pewną skuteczność wykazuje oksaliplatyna, a także skojarzenie docetakselu z kapecytabiną. Mimo pewnego postępu, jaki dokonał się w ciągu ostatnich lat, rak trzustki nadal pozostaje nowotworem trudnym do leczenia i konieczne są poszukiwania lepszych sposobów walki z tą chorobą.