Specjalizacje, Kategorie, Działy
Wyślij
Udostępnij:
 
 
tomertu

TMT 2020: Reumatologia. Niezbędnik uczestnika

Autor: Iwona Konarska |Data: 21.09.2020
 
 
Jak powiedział jeden z wykładowców: Im szybciej, tym lepiej, bo zapobiegniemy niepełnosprawności. Zapraszamy do lektury tego, co szczególnie ważne w terapii chorób, z którymi na pierwszym ich etapie pacjenci trafiają do lekarza POZ.
Rozpoznanie i monitorowanie przebiegu RZS – rekomendacje dla lekarza POZ

Dr hab. med. Bogdan Batko, prof. KA AFM, Katedra i Klinika Reumatologii i Immunologii KA AFM, Szpital Specjalistyczny im. J. Dietla w Krakowie

Najpierw o sytuacji idealnej, czyli do czego dążymy. Chodzi o systematyczne monitorowanie aktywności choroby i bezpieczeństwa leczenia.

Kilka razy powtarzamy słowo „ważne”. Ważne jest zaangażowanie i współpraca pacjenta, pielęgniarki i lekarza zarówno rodzinnego, jak i reumatologa. Poza tym nie tylko ocena bolesnych, obrzękniętych stawów, ale i występowanie potencjalnych powikłań narządowych, także działań niepożądanych leczenia. Ważne jest kontrolowanie ryzyka sercowo-naczyniowego w terapii GKS i zapewnienie odpowiedniej profilaktyki osteoporozy oraz kontrola nadciśnienia tętniczego, badania w kierunku zaćmy i hiperlipidemii. Z kolei zaprzestanie palenia papierosów i aktywność fizyczna przyczyniają się do łagodniejszego przebiegu choroby.

Osoby genetycznie obciążone ryzykiem RZS powinni być pod opieką zespołu specjalistów i lekarza rodzinnego.

RZS to układowa choroba autoimmunizacyjna. Powikłania związane są z destrukcją stawów, ale są też i systemowe (płucne, sercowe) prowadzące do śmierci. W Polsce szacuje się występowanie tej choroby na 0,9% populacji, kobiety chorują częściej, a rozwija się ona przeważnie w przedziale 40-50 lat. Charakteryzuje się szybką progresją w pierwszym roku występowania i dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i skuteczna terapia.

Z początkowymi objawami pacjenci zgłaszają się do POZ i dlatego wykładowca podkreśla rolę lekarza rodzinnego. RZS należy wziąć pod uwagę, gdy zajęte są stawy rąk i stóp, szczególnie, gdy zapalenie dotyczy wielu stawów. Początkowe objawy mogą być niecharakterystyczne – jest to zmęczenie, chudnięcie, brak łaknienia, stan podgorączkowy.

Istotne, by w wywiadzie ustalić ewentualne występowanie obrzęku, bólu i sztywności stawów (powyżej pół godziny). Konieczne jest, by w wywiadzie podmiotowym ustalić, czym jest to, co pacjent określa jako obrzęk. Charakterystyczne jest zapalenie błony maziowej w jednym lub więcej stawów, zajęcie małych stawów rąk/stóp, a czas trwania tych objawów wynosi powyżej sześciu tygodni.

Jeśli objawy wskazują na RZS, należy pacjenta skierować do reumatologa niezależnie od wyników badań radiologicznych lub testów immunologicznych. Przed skierowaniem są one zalecane, ale nie niezbędne. Nawet przy prawidłowych markerach stanu zapalnego, gdy występują objawy kliniczne, kierujemy pacjenta do reumatologa.

Za to nie wdrażamy GKS przed konsultacją u reumatologa, bo może to opóźnić diagnozę.

Leczenie i monitorowanie to domena reumatologa przy wsparciu lekarza rodzinnego. Terapia RZS jest kompleksowa, uwzględniająca edukację pacjenta, rehabilitację i psychoterapię.

O wyborze leku decyduje skuteczność i profil bezpieczeństwa.


Dna moczanowa – wytyczne diagnostyczne i terapeutyczne u chorych dla lekarza POZ

Prof. dr hab. med. Marek Brzosko, Klinika Reumatologii, Chorób Wewnętrznych, Geriatrii i Immunologii Klinicznej PUM w Szczecinie

Dna moczanowa jest jednym z najpowszechniejszych stanów zapalnych stawów, głównie dotykających mężczyzn.

Do zapamiętania jest fakt, że samo zwiększenie stężenia kwasu moczowego nie jest dowodem na występowanie dny moczanowej. Poza tym wskazaniem do leczenia jest dopiero wysokie stężenie.

Ból, stan zapalny – to problemy ważne dla reumatologa, ale i dla lekarzy innych specjalności, gdyż kwas moczowy jest czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca i uszkodzenia nerek.

Objawy kliniczne podczas napadu: rumień nad zajętym stawem, trudny do zniesienia dotyk lub ucisk zajętego stawu, niemożność lub utrudnienie chodzenia. Ból najczęściej występuje nad ranem – jest bardzo silny, nie do zniesienia. Terapia trwa właściwie do końca życia, tym bardziej bardzo ważne jest, by rozpocząć ją jak najwcześniej. Lekiem pierwszego rzutu jest kolchicyna (niewskazana u osób z uszkodzeniem nerek), podana do 12 godzin od początku napadu. Udział pacjenta w leczeniu to m.in. samodzielne decyzje o przyjęciu inhibitorów pompy protonowej i/lub NLPZ.

Postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne we wczesnym zapaleniu stawów

Dr hab. med. Jerzy Świerkot, prof. nadzw., Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Bardzo ważna jest współpraca lekarza i pacjenta, bo z badań wynika, że po dwóch latach tylko 20% pacjentów stosowało się do zaleceń, w innych analizach stwierdzono, że aż 58% nie przyjmowało zapisanego metotreksatu.

Tymczasem leczenie powinno być wdrożone jak najszybciej, stąd apel do lekarzy rodzinnych o kierowanie do reumatologa.

Wykładowca apeluje, by nie obawiać się diagnozy: niesklasyfikowane zapalenie stawów, bo często taki musi być zapis. Wiele odpowiedzi zwiększy prawdopodobieństwo diagnozy: pytamy o czas trwania sztywności, lokalizację zmian, objawy towarzyszące, czy są ostre, czy przewlekłe, o liczbę bolesnych stawów, zmiany skórne. W diagnostyce różnicowej pomoże lokalizacja zmian i badania laboratoryjne.

Na zakończenie wykładowca przypomina pięć zasad dr. Westa, które warto też mieć w swoim niezbędniku: - Dobrze zebrany wywiad i badania fizykalne są najważniejsze w diagnostyce chorób reumatycznych, - Nie należy zlecać badań laboratoryjnych, jeśli się nie wie, dlaczego się je zleca. - Nie wszyscy pacjenci z czynnikiem reumatoidalnym chorują na RZS i nie wszyscy z obecnymi przeciwciałami przeciwjądrowymi chorują na TRU, - Zawsze należy myśleć o zespołach paranowotworowych.

Jeśli jest pacjent z wczesnym zapaleniem stawów i wykluczamy inne choroby albo z ryzykiem przewlekłego zapalenia stawów, leczenie powinno się rozpocząć w ciągu trzech miesięcy, nawet jeśli ci pacjenci nie spełniają kryteriów klasyfikacyjnych zapalnej choroby reumatoidalnej.

Metotreksat jest lekiem pierwszego wyboru u chorych z ryzykiem przetrwałej choroby.

Rekomendacje ACR dla leczenia MIZS

Prof. dr hab. med. Zbigniew Żuber, Katedra Pediatrii KA AFM, Oddział Kliniczny Dzieci Starszych Neurologia i Reumatologia, Szpital św. Ludwika w Krakowie

MIZS to heterogenna grupa chorób, które wymagają odrębnego podejścia do leczenia.

Rekomendacje to promocja najbardziej korzystnego wyniku leczenia, jednak jednolite ich zastosowanie nie może zagwarantować planowanego czy wręcz pożądanego, konkretnego wyniku terapeutycznego. Dlaczego? W naszych propozycjach terapeutycznych musimy uwzględnić indywidualny przebieg choroby i możliwości terapeutyczne wpisane w aktualny system prawny oraz organizacyjny. Pomimo istnienia wytycznych musimy więc wziąć pod uwagę wiele zmiennych – modyfikować terapię, pamiętać o konkretnych programach lekowych. Kolejne do uwzględnienia są powikłania i choroby współistniejące.
Ponieważ omawiana jest terapia dotycząca dzieci, musi być ona do każdego z nich dopasowana, z uwzględnieniem faktu, że ci pacjenci są w fazie rozwoju. Można powiedzieć, że choroba się rozwija w rozwijającym się organizmie.
I bardzo ważne: Zalecenia nie mogą być wymówką, że nie leczymy.
Obowiązuje zasada Treat to Forget, terapia skierowana na uleczenie lub niską aktywność choroby.
Nadrzędne wytyczne to zniesienie stanu zapalnego, unikanie długotrwałego stosowania GKS, a także regularna ocena aktywności choroby i odpowiednia modyfikacja terapii.
Decyzję podejmują wspólnie rodzice i reumatolog dziecięcy.
 
facebook linkedin twitter
© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe