Alkohol w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego – co wiadomo Anno Domini 2010?

Liczne badania epidemiologiczne wskazują, że relacja między konsumpcją alkoholu a ryzykiem ogólnej śmiertelności przyjmuje obraz krzywej U, a dla niektórych populacji i niektórych grup wiekowych obraz krzywej J. Zmniejszenie ryzyka wiąże się przede wszystkim ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, niedokrwiennego udaru mózgu i objawowej miażdżycy naczyń obwodowych u osób spożywających umiarkowane dawki alkoholu (1–2 drinki na dobę). Przy nadużywaniu alkoholu – powyżej 3–4 drinków na dobę – występuje zwiększone ryzyko nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu, udaru krwotocznego (powyżej 60 g/dobę), a także kardiomiopatii alkoholowej. Znane są różnorodne mechanizmy fizjologiczne odpowiedzialne za zmniejszanie ryzyka sercowo- -naczyniowego przy umiarkowanym spożyciu alkoholu. Główne z nich to: zmiana profilu lipidowego (wzrost frakcji HDL cholesterolu), wpływ na układ krzepnięcia (fibrynoliza), modyfikacja procesu zapalnego (zmniejszenie stężenia białka C-reaktywnego) oraz poprawa insulino­wrażliwości itp. Nie dysponujemy dziś precyzyjnie sformułowanymi zaleceniami dotyczącymi spożywania alkoholu formułowanymi przez towarzystwa naukowe, tak jak to jest w zakresie innych czynników ryzyka sercowo- -naczyniowego. Nie może dziwić ta ostrożność, ponieważ ryzyko może przewyższać korzyści. W powstających wytycznych podkreśla się fakt, że istnieje wiele różnych sposobów i strategii pozwalających zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych, rozpoczynanie lub intensyfikacja picia alkoholu dla realizacji tych celów jest wobec tego niewskazane.

According to many epidemiological studies the relation between alcohol and total mortality can be describe by U-curve. In some population this relationship can by, however, represented by J-curve. In those who drink moderate quantity of alcohol (1-2 drinks per day) the reduction of the global cardiovascular risk has been shown, mostly due to the decreased number of angina, ischemic cerebral stroke and symptomatic peripheral arteriosclerosis. In hard drinkers (more then 3-4 drinks per day) however there is a increased risk of arterial hypertension, arrhythmia, hemorrhagic cerebral stroke (if more than 60 γ of alcohol per day) and alcoholic cardiomyopathy. As far as the relation between moderate alcohol drinking and the reduction of global cardiovascular risk is concerned many physiological mechanisms have been implied. It seems that the most important changes include increase of HDL-C and decrease of CRP concentration, reduction of resistance to insulin and modification in blood coagulation (fibrinolytic effect of alcohol). Up till today there are no official guidelines as far as the role of alcohol consumption in cardiovascular risk reduction is concerned. It is fully understandable due to the fact that potential benefits can be suppressed by possible damages. According to currently available recommendations, among many lifestyle modifications that can decrease the risk of chronic diseases, starting or intensification of alcohol drinking is not recommended.