Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest złożoną chorobą z predyspozycją genetyczną, ściśle związaną z procesami autoimmunologicznymi i zapaleniem. Czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF) odgrywa ważną rolę zarówno w zapaleniu, jak i destrukcji stawów w RZS. Celem pracy była ocena prawdopodobnej korelacji pomiędzy aktywnością choroby a stężeniem w surowicy TNF u chorych na surowiczo dodatnie i surowiczo ujemne RZS w porównaniu z chorymi na chorobę zwyrodnieniową kolan (OA). Krew została pobrana od 30 chorych na surowiczo dodatnie RZS (grupa l), 30 chorych na surowiczo ujemne RZS (grupa II) i od 30 chorych na chorobę zwyrodnieniową kolan (OA) (grupa III), którzy tworzyli grupę kontrolną. Stężenie TNF-alfa zostało oznaczone za pomocą metody ELISA. Œrednie stężenie TNF w surowicy w grupie I wynosiło 4,85±2,65 pg/ml, w grupie II – 1,4±0,56 pg/ml i w grupie III – 0,85±0,36 pg/ml. TNF-alfa poniżej 10 pg/ml stwierdzono u 97% chorych na surowiczo dodatne RZS i u 93% chorych na surowiczo ujemne RZS oraz OA. Dwóch pacjentów z najwyższymi stężeniami TNF (56,1 i 59,1 pg/ml) znajdowało się w I grupie i byli w IV okresie choroby wg Larsena. W obydwu grupach RZS stwierdzono statystycznie większe stężenie CRP (średnio ±SEM-CRP: grupa l – 21,3±4,0 ml/l, grupa II – 18,8±4,0 ml/l, grupa III – 4,1±1,4 ml/l) i seromukoidu (grupa l – 135,8±6,6 mg/dl, grupa II – 127,8±7,8 mg/dl, grupa III – 77,28±6,3 mg/dl). Znaleziono korelację pomiędzy stężeniem CRP i długością trwania sztywności porannej (r=0,40 dla grupy II), DAS 28 (r=0,42 dla grupy II), OB (r=0,58 dla grupy II), poziomem alfa 1 globulin (r=0,54 dla grupy l) i gamma globulin (r=0,89 dla grupy III), jak również pomiędzy stężeniem seromukoidu i czasem trwania sztywności porannej (r=0,42 dla grupy II), DAS 28 (r=0,42 dla grupy II), OB (r=0,64 dla grupy II). Chorzy na RZS leczeni agresywnie mieli w surowicy niższe stężenie TNF. Parametry zapalenia, takie jak CRP i seromukoid, korelowały z aktywnością choroby.