W pracy omówiono znaczenie cytologii w diagnostyce zapaleń pochwy i szyjki macicy. Zestawiono cytologiczne kryteria rozpoznawania zapalenia pochwy i szyjki macicy. Przedstawiono obrazy komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego i walcowatego z cechami zapalenia w cytoplazmie i jądrach komórkowych. Wskazano na rolę skojarzonego badania kolposkopowo-cytologicznego wykorzystującego rozmazy bezpośrednie i mikroskop fazowo-kontrastowy w codziennej diagnostyce i kontroli wyników leczenia zapaleń pochwy i szyjki macicy.