Wstęp:

Leki należące do grupy określanej jako leki przeciwdepresyjne są wskazywane przez standardy, wytyczne i rekomendacje jako leki pierwszego wyboru w terapii szeregu zaburzeń psychicznych, w tym depresji i zaburzeń lękowych. W związku z tym pojawia się pytanie, czy są one stosowane z uwzględnieniem specyfiki działania danej substancji w konkretnym zaburzeniu i obowiązującej rejestracji u osób z określoną diagnozą czy też wymiennie jako homogenna grupa leków, która miałaby być skuteczna w całym zakresie diagnoz zaburzeń lękowych.

Materiał i metody:

Przeprowadzono badanie ankietowe wśród uczestników sesji poświęconej psychofarmakoterapii podczas 27. Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej „Bieszczadzkie Dni Psychiatryczne” w 2022 roku. Celem ankiety było uzyskanie danych na temat preferowanych wyborów farmakoterapii w trzech wybranych zaburzeniach lękowych: zaburzeniu lękowym uogólnionym, fobii społecznej, zaburzeniu lękowym z atakami paniki.

Wyniki:

Uzyskane dane wskazują, że lekarze psychiatrzy najczęściej wybierają w pierwszej kolejności leki z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (selective serotonin reuptake inhibitor – SSRI). W ponad 80% przypadków jako lek pierwszego wyboru został wskazany escitalopram. Lekarze do 40. roku życia jako substancje pierwszego wyboru częściej przepisywali SSRI i leki z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (serotonin–norepinephrine reuptake inhibitor – SNRI), natomiast lekarze powyżej tej mediany wiekowej wybierali także inne leki niż SSRI i SNRI. Substancje, które uzyskały powyżej 50% wskazań w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych, ataków paniki i fobii społecznej, to escitalopram (81%), sertralina (62%), pregabalina (55%) i paroksetyna (52%). Spośród tych najczęściej wskazywanych leków trzy należą do grupy SSRI. Leki należące do grupy SNRI były wskazywane na kolejnych miejscach: wenlafaksyna (43%) i duloksetyna (26%). Leki wskazywane przez co najmniej 10% uczestników ankiety to, z wyjątkiem pregabaliny, wyłącznie leki SSRI i SNRI. Spośród leków SSRI jedynie fluwoksamina znalazła się na odległym miejscu, jeśli chodzi o preferencje terapeutyczne lekarzy w farmakoterapii zaburzeń lękowych. Sertralina, która była wskazywana jako drugi najczęściej stosowany lek, nie ma w Polsce rejestracji w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych.

Wnioski:

Substancje należące do grupy SSRI, a następnie SNRI są wskazywane jako leki pierwszego wyboru w terapii zaburzeń lękowych. Dotyczy to także substancji, która nie ma formalnej rejestracji w terapii lęku uogólnionego, czyli sertraliny. Ta szczególna pozycja tych leków może wynikać, poza cechami klinicznymi ich działania, z podejścia do nich jako homogennej grupy (z wyjątkiem fluwoksaminy) o skuteczności w każdym zaburzeniu z danej kategorii, np. we wszystkich zaburzeniach lękowych.