Wstęp

Kontrola psychologiczna jako przekonanie jednostki, że dysponuje emocjonalnymi, poznawczymi i behawioralnymi umiejętnościami potrzebnymi do radzenia sobie z leczeniem, to podstawowy czynnik wpływu na emocje i jakość życia pacjentów z nawrotem choroby.

Cel pracy

Ocena wpływu spostrzeganej kontroli własnego życia na doświadczane emocje i jakość życia pacjentów z nawrotem choroby nowotworowej.

Materiał i metody

W badaniu uczestniczyły dwie grupy pacjentów z pierwszym nawrotem choroby nowotworowej (100 kobiet i 100 mężczyzn) leczonych w Katowickim Centrum Onkologii w latach 2014–2017. Badani wypełniali trzy kwestionariusze ilościowe: do zmiennej niezależnej (kontrola życia) Kwestionariusza spostrzeganej kontroli własnego życia; do zmiennych zależnych (uczucia) Kwestionariusza HADS oraz Kwestionariusza QLQ-30 (jakość życia).

Wyniki i wnioski

Analiza ścieżek w grupie kobiet pokazuje znaczący wpływ kontroli własnego życia na zmienne zależne – uczucia i jakość życia. Niski poziom problemów behawioralnych i poznawczych obniża u nich poziom lęku i depresji. Pierwotna kontrola (wprowadzanie przez nie zmian w świecie otaczającym) oraz kontrola wtórna (wprowadzanie zmian we własnych uczuciach) silnie i pozytywnie wpływają na ocenę jakości życia, negatywnie przede wszystkim na ocenę funkcjonowania w małżeństwie. Badane kobiety z nawrotem choroby nowotworowej doświadczają rozbicia celów, planów, marzeń związanych z rolą małżeńską oraz matki lub babci. W grupie badanych mężczyzn z nawrotem choroby nowotworowej ich niski poziom kontroli emocji podnosi poziom depresji, ale kontrola behawioralna obniża u nich lęk. W tej grupie kontrola własnego życia nie wywiera znaczącego wpływu na ocenę jakości życia. Doświadczane przez mężczyzn problemy somatyczne, poznawcze, brak bliskości i intymności w małżeństwie obniżają ocenę jakości ich życia.