Wprowadzenie: Istniejące akty prawne nie określają progów stężeń, na podstawie których można przyjąć „stan po użyciu” bądź „stan pod wpływem” środka odurzającego. Celem pracy było przeanalizowanie praktyki orzekania w sprawach związanych z oceną działania środków odurzających, a także działających podobnie do etanolu, identyfikacja niejasności i luk w obowiązujących przepisach oraz powstających w związku z nimi problemów opiniodawczych.

Materiał i metody: Materiał do badań stanowiły opinie biegłych z zakresu toksykologii i medycyny sądowej wykonane przez Katedrę i Zakład Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie w latach 2009–2011 oraz akta pozyskane w trakcie kwerendy wśród regionalnych prokuratur i sądów w 52 sprawach.

Wyniki: Spośród 52 spraw, w których badania toksykologiczne wykazały obecność środków odurzających we krwi kierowców (tetrahydrokannabinoli w 39, amfetaminy w 21 przypadkach), w 2 przypadkach przeprowadzono postępowanie o wykroczenie (art. 87 k.w.), chociaż duże stężenie ksenobiotyku wskazywało na stan „pod wpływem” środka odurzającego (art. 178a k.k.). Trzy sprawy umorzono mimo opinii, że kierowca znajdował się „co najmniej” w stanie po użyciu środka. Zaledwie w 3 sprawach przesłuchano świadków na okoliczność zachowania kierowcy.

Wnioski: Przeprowadzona analiza wykazała, że organy procesowe oczekują wydania przez biegłych opinii wyłącznie na podstawie wyniku przeprowadzonych badań toksykologicznych, a przy braku możliwości wydania jednoznacznej opinii jedynie administrują procesem, oportunistycznie korzystając z literalnie rozumianej zasady domniemania niewinności. Sytuacja ta wymaga pilnego określenia wartości progowych „użycia” i „wpływu” najczęściej wykrywanych środków odurzających.