Przyczyną powstania zarówno ostrych, jak i przewlekłych powikłań cukrzycy jest niedostateczne leczenie metaboliczne tej choroby. Ostre powikłania wynikające z bezwzględnego lub względnego niedoboru insuliny to kwasica i śpiączka ketonowa, kwasica i śpiączka mleczanowa oraz nieketonowy, cukrzycowy zespół hipermolalny. Podejrzenie lub rozpoznanie tych zaburzeń wymaga intensywnego leczenia w warunkach szpitalnych.
Przewlekłe powikłania cukrzycy powstające w wyniku długotrwałego toksycznego działania hiperglikemii na układ naczyniowy powodują rozwój zespołów mikroangiopatii (retinopatii, nefropatii) i makroangiopatii (choroba niedokrwienna serca, mózgu, kończyn dolnych) oraz uszkodzenie obwodowego i autonomicznego układu nerwowego. Wczesna diagnostyka tych powikłań i leczenie ukierunkowane na eliminację czynników ryzyka powoduje opóźnienie powstania i zwolnienie postępu powikłań.