Poród drogami natury jest najczęstszą przyczyną niewydolności zwieraczy odbytu. Wśród czynników ryzyka uszkodzeń zwieraczy odbytu są wymieniane: pierwszy poród, duża masa płodu, przedłużony I i II okres porodu, zwłaszcza gdy zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe porodu, ułożenia odgięciowe i położenie potylicowe tylne płodu, nacięcie krocza, zaś w szczególności porody zabiegowe, a zwłaszcza kleszcze położnicze. Przez wiele lat wykazywano, że poród z zastosowaniem kleszczy położniczych u ponad 60–80%, kobiet powoduje uszkodzenie zwieraczy odbytu. W ostatnim okresie pojawiły się jednak nowe doniesienia, weryfikujące tak wysokie statystyki uszkodzeń powodowanych przez kleszcze, wskazujące, iż kleszcze położnicze mogą być bezpiecznym zabiegiem, powodującym uszkodzenia zwieraczy odbytu u mniej niż 13% kobiet. W pierwszej części pracy omówiono różne aspekty kliniczne powikłań porodów pochwowych, w tym obraz kliniczny uszkodzeń, przyczyny niewydolności zwieraczy odbytu po porodach, w szczególności tzw. kleszczowych. W części drugiej przedstawiono obraz endosonograficzny tych uszkodzeń oraz zalety i ograniczenia endosonografii w rozpoznawaniu poporodowej niewydolności zwieraczy odbytu. Podkreślono znaczenie endosonografii jako podstawowego badania obrazowego pozwalającego na rozpoznawanie poporodowych uszkodzeń zwieraczy odbytu, często bezobjawowych i często niewspółistniejących z rozdarciami krocza wysokiego stopnia, a następnie planowania jednoczasowej operacji naprawczej uszkodzeń zwieraczy odbytu, w tym np. współistniejących z przetokami odbytniczo-pochwowymi. Przedstawiono także opinie dotyczące konieczności monitorowania pierworódek, zwłaszcza po porodach z zastosowaniem kleszczy położniczych i pęknięciach krocza, w celu rozpoznania ewentualnego uszkodzenia zwieraczy odbytu i zminimalizowania postępu neuropatii czy kumulacji uszkodzenia zwieraczy odbytu w czasie kolejnych porodów lub operacji proktologicznych.