Wstęp: Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne (w tym bursztynian metoprololu: metoprolol CR lub metoprolol CR/XL; Betaloc ZOC) stanowią jedną z najdłużej i najpowszechniej stosowanych grup leków kardiologicznych (używanych w ramach profilaktyki pierwotnej i wtórnej ostrych incydentów wieńcowych) i hipotensyjnych (wpływających na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi). Od niedawna stanowią również podstawową grupę preparatów do leczenia zastoinowej niewydolności serca.
Cel pracy: Celem opracowania jest ocena efektów klinicznych (skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa) stosowania preparatu bursztynian metoprololu w leczeniu pacjentów z niewydolnością serca, pierwotnym nadciśnieniem tętniczym oraz chorobą wieńcową w porównaniu z klasycznym metoprololem (winian metoprololu) oraz karwedilolem.
Metody: Ocenę efektywności klinicznej analizowanych preparatów przeprowadzono zgodnie z zasadami przeglądu systematycznego medycznych baz danych na podstawie wytycznych Cochrane Collaboration (Cochrane Reviewers’ Handbook). Analiza i prezentacja wyników badań klinicznych została dokonana zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (Evidence Based Medicine – EBM). W celu odnalezienia najbardziej wiarygodnych doniesień naukowych dotyczących efektywności klinicznej ocenianych w opracowaniu leków, przeprowadzono przegląd systematyczny medycznych baz danych. Wyniki: W ramach przeglądu systematycznego medycznych baz danych odnaleziono 16 doniesień naukowych, które umożliwiły bezpośrednie porównanie skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa bursztynianu metoprololu, winianu metoprololu i karwedilolu w leczeniu nadciśnienia tętniczego, 4 w leczeniu choroby wieńcowej oraz 11 doniesień naukowych w leczeniu niewydolności serca. Odsetek pacjentów, u których dzięki zastosowanej farmakoterapii doszło do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi poniżej wartości 95 mmHg, wynosił: 69,2 vs 63,4% odpowiednio w przypadku chorych leczonych bursztynianem metoprololu oraz winianem metoprololu. W przypadku analizowanego parametru iloraz szans (odds ratio – OR) wynosi 1,3, czyli podczas stosowania metoprololu CR prawdopodobieństwo normalizacji ciśnienia tętniczego krwi było 1,3 raza większe niż podczas stosowania winianu metoprololu. W przypadku zastosowania metoprololu CR ryzyko braku obniżenia ciśnienia rozkurczowego poniżej 95 mmHg w trakcie 6-tygodniowej terapii stanowi tylko 67% ryzyka, jakie istnieje podczas stosowania karwedilolu. Redukcja ryzyka względnego (RRR) wynosi 0,33, a więc ryzyko braku obniżenia ciśnienia rozkurczowego poniżej 95 mmHg podczas stosowania bursztynianiu metoprololu zamiast karwedilolu zmniejsza się o 33%. W badaniach MERIT i COPERNICUS u pacjentów z niewydolnością mięśnia sercowego w odniesieniu do wszystkich badanych parametrów, które udało się porównać w ramach tych badań klinicznych, wykazano korzystny trend odnośnie do redukcji prawdopodobieństwa wystąpienia obserwowanych zdarzeń klinicznych w grupie chorych, u których zastosowano Betaloc ZOC w porównaniu z pacjentami leczonymi karwedilolem. U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca podczas stosowania Betalocu ZOC ryzyko wystąpienia bólu wieńcowego stanowiło tylko 58% ryzyka, jakie stwierdzano podczas stosowania karwedilolu. Redukcja ryzyka względnego (RRR) wynosi 0,42, a więc ryzyko pojawienia się bólów dławicowych podczas stosowania Betalocu ZOC zamiast karwedilolu zmniejsza się o 42%. Wnioski: Bursztynian metoprololu w porównaniu z winianem metoprololu i karwedilolem stanowi skuteczniejszą opcję terapeutyczną zarówno u chorych z nadciśnieniem tętniczym, jak i z przewlekłą niewydolnością serca czy stabilną chorobą wieńcową.